Klikzink
Een bedrijfshal heeft vaak een groot dakvlak en dat is de eerste reden waarom mensen aan zonnestroom denken. Maar de omvang van dat dakvlak zegt weinig over wat de opwekking daadwerkelijk waard is. Wat telt is wat er met de stroom gebeurt op het moment dat hij wordt opgewekt. Wordt hij direct gebruikt in de hal, of gaat hij het net op om daar iets mee te doen wat inmiddels een stuk minder oplevert dan vroeger.
Stroom die je zelf gebruikt op het moment dat hij vrijkomt, is de stroom die je anders bij een leverancier had ingekocht. Die vervang je één op één. Stroom die je niet zelf gebruikt en teruglevert aan het net, krijg je vergoed volgens de regels en tarieven die daarvoor gelden, en die zijn de laatste jaren minder gunstig geworden dan ze ooit waren. Het net accepteert die stroom, maar beloont hem niet meer zoals vroeger. Daarom is de vraag niet meer alleen hoeveel dak je hebt, maar hoeveel van de opgewekte stroom je binnen je eigen muren wegwerkt voordat hij de kabel naar buiten in gaat.
Bij een bedrijfshal ligt dat vaak gunstig, en dat is precies waarom dit gebouwtype de moeite waard is om apart te bekijken. Een hal met koelinstallaties, compressoren, verlichting op werktijden en machines die overdag draaien, gebruikt stroom op exact de uren dat de zon ook schijnt. De piek in opwekking en de piek in verbruik vallen samen. Dat is bij een woonhuis vaak niet zo: daar wordt veel stroom 's avonds gebruikt, als de zon al onder is, en gaat een groot deel van wat er overdag wordt opgewekt linea recht het net op. Bij een hal met dagbedrijf is dat patroon precies omgedraaid ten gunste van de gebruiker.
Een voorbeeld maakt het concreet. Een loods met een koelcel die de hele dag stroom trekt, gecombineerd met verlichting en een paar compressoren, heeft een basisverbruik dat overdag nauwelijks wegvalt. Elke kilowattuur die het dak op dat moment opwekt, wordt binnen de hal zelf verbruikt. Er is dan bijna geen overschot dat het net op moet. Vergelijk dat met een hal die alleen 's ochtends vroeg en 's avonds laat draait, met een productieproces dat overdag stilligt: daar wekt het dak juist op de uren op dat er weinig gevraagd wordt, en gaat een flink deel linea recht naar het net, tegen het tarief dat daar op dat moment voor geldt.
Wat het net ermee doet, hangt dus niet af van de felsbaan of het paneel op het dak, maar van het verbruikspatroon van het bedrijf daaronder. Een net dat stroom teruggeleverd krijgt op een moment dat er in de wijk al genoeg wordt opgewekt, geeft daar minder voor terug dan op een moment dat er juist vraag is. Dat mechanisme werkt onafhankelijk van welk soort dakbedekking je hebt liggen; het is een gegeven van het net zelf, niet van het product erop.
Daarom is de vraag die bij een bedrijfshal voorafgaat aan alles: wanneer gebruikt dit bedrijf zijn stroom. Een hal met een dienstenbedrijf dat alleen kantooruren draait, een hal met opslag zonder klimaatbeheersing, een hal die grotendeels leegstaat en alleen af en toe wordt gebruikt: die verbruiken weinig op de momenten dat de zon schijnt, en een groot deel van de opwekking gaat dan het net op tegen een vergoeding die aanzienlijk lager ligt dan de prijs die je zelf voor stroom betaalt. Een hal met continue processen, koeling, ventilatie of machines die de klok rond of in ieder geval overdag draaien, verbruikt juist wel wat er wordt opgewekt, en daar zit de winst niet in de grootte van het dak maar in hoe goed opwekking en verbruik op elkaar aansluiten.
Dit is ook de reden waarom een groot dakvlak niet automatisch een goede businesscase is. Een hal met een enorm dak maar een verbruikspatroon dat niet overlapt met de zon, wekt veel op en gebruikt weinig daarvan zelf. Een kleinere hal met een verbruikspatroon dat wel aansluit, haalt uit elke geïnstalleerde vierkante meter meer waarde. Het gaat dus niet om de vraag hoeveel dak er ligt, maar om de vraag hoeveel van de opwekking het gebouw zelf opeet voordat er iets overblijft voor het net.
De felsbaan met geïntegreerde cellen verandert dit mechanisme niet. Het net doet met de stroom uit deze baan precies wat het doet met stroom uit een paneel op beugels: wat niet direct verbruikt wordt, gaat de kabel op en wordt afgerekend volgens de regels die op dat moment gelden. Het verschil dat deze pagina's beschrijven, zit in hoe het dak eruitziet, hoe het waterdicht blijft en hoe de bekabeling het gebouw in gaat, niet in hoe het net met de stroom omgaat. Dat mechanisme is voor elk soort paneel of felsbaan gelijk.
Wat wel verschilt tussen bedrijfshallen is de kans dat opwekking en verbruik samenvallen, en dat is precies waar een opdrachtgever naar moet kijken voordat er een besluit valt over de omvang van de installatie. Een dakvlak volledig benutten heeft alleen zin als het gebouw eronder ook in staat is om dat te benutten. Wordt er meer opgewekt dan er ooit verbruikt kan worden, dan ligt het overschot bij het net, tegen een vergoeding die aanzienlijk lager is dan het bedrag dat je bespaart door stroom niet in te kopen. Wordt er minder opgewekt dan er verbruikt wordt, dan blijft er ruimte om het dakvlak nog beter te benutten.
Omdat elk gebouw en elk verbruikspatroon anders is, is er geen vast getal te geven voor wat een hal aan eigen verbruik haalt of wat er overblijft voor het net. Dat verschilt per bedrijf, per proces en per dakvlak. Wat wel vaststaat is het principe: hoe meer de opwekking samenvalt met het moment dat het bedrijf zelf stroom nodig heeft, hoe gunstiger de installatie uitpakt, los van de vraag of het dak met gewone panelen op beugels is uitgerust of met een felsbaan waarin de cellen zelf zijn verwerkt. Wij rekenen dat door op tekening, aan de hand van het dakvlak en het verbruiksprofiel van de hal, zodat helder wordt hoeveel van de opwekking het gebouw zelf opneemt voordat de rest het net op gaat.