Klikzink
Een boerderij verbouwen begint vaak niet bij het dak, maar bij een aanbouw, een nieuwe stal, een opgehoogde nok of een schuur die woonruimte wordt. Toch is het dak vaak het eerste waar de aannemer tegenaan loopt, want de bestaande dakvlakken van een boerderij zijn meestal groot en aaneengesloten, liggen op een constructie die tientallen jaren oud kan zijn, en zijn in een tijd gebouwd waarin niemand rekening hield met een stroomaansluiting voor iets anders dan verlichting en een paar stopcontacten. Wie nu gaat verbouwen, staat voor een vraag die verder gaat dan de aanbouw zelf: neem je het hele dak mee, of alleen het nieuwe stuk.
Zodra er een dakkapel, een luifel, een tweede bouwlaag of een aangebouwde stal bijkomt, verandert de vorm van het dakvlak. Een deel van de oude dakbedekking sluit dan niet meer logisch aan op het nieuwe deel. Bij een boerderij met een groot doorlopend dakvlak over de oorspronkelijke schuur of stal betekent dat vaak dat de knip tussen oud en nieuw dwars door een vlak loopt dat vroeger één geheel was. De aannemer moet dan kiezen: een naad maken tussen oude en nieuwe dakbedekking, of het hele vlak in één keer vervangen zodat het weer één ononderbroken geheel wordt. Bij een dak met geïntegreerde zonnecellen is die keuze scherper dan bij een gewoon dak, want een lijn van felsbanen met cellen die halverwege overgaat in oude golfplaten of oude dakpannen valt op, ook optisch. Er is dan geen technische reden om het hele dak mee te nemen, wel een reden die met aanzien van het gebouw te maken heeft.
Of je het hele dak vervangt of alleen het aangebouwde stuk, hangt af van de staat van de rest van het dakvlak en van hoe het gebouw gebruikt gaat worden. Een schuurdak dat op zichzelf nog jaren meekan, hoeft niet vervangen te worden omdat er ergens een dakkapel bijkomt. Dan ligt het voor de hand om alleen het nieuwe deel uit te voeren met een felsbaan met cellen erin en de rest te laten zoals het is, met een nette overgang op de plek waar de daken elkaar raken. Andersom: als de bestaande dakbedekking van de boerderij toch aan vervanging toe is, ondiep verankerd is of de isolatie eronder vervangen moet worden voor de nieuwe woonfunctie, dan is het moment om in één keer door te pakken en het hele dakvlak in dezelfde felsbaan uit te voeren, met of zonder cellen. Je voorkomt dan dat je over een paar jaar weer op het dak moet voor het deel dat je nu liet liggen.
Boerderijen hebben vaak een houten kapconstructie die niet berekend is op een modern dakpakket met extra isolatie, en al helemaal niet op het idee dat het dakvlak zelf ook nog stroom gaat opwekken. Dat laatste hoeft geen probleem te zijn: de felsbaan met cellen weegt niet meer dan een gewone stalen felsbaan, en er komt geen aparte draagconstructie voor panelen bovenop. Maar bij een verbouwing wordt de kapconstructie toch al beoordeeld, omdat er een aanbouw op aansluit of omdat de gebruiksfunctie verandert. Dat is het moment waarop een aannemer of constructeur toch al op de spanten en gordingen kijkt, en dus ook het moment waarop het zinvol is te bepalen of het dak in zijn geheel vervangen wordt. Wachten tot de constructie zelf een probleem geeft, en dan alsnog het dak openbreken, is duurder dan het in één beurt meenemen.
Boerderijen zijn vaak aangesloten op een leiding en een meterkast die passen bij het gebruik van decennia geleden: verlichting, een paar werktuigen, een pomp. Als bij de verbouwing een grote hoeveelheid dakvlak wordt ingezet om stroom op te wekken, zonder dat de aansluiting daarop is voorbereid, ontstaat er een knelpunt dat niets met het dak te maken heeft maar wel de opbrengst ervan beperkt. Bij een verbouwing van deze omvang wordt de meterkast en soms de aansluiting op het net toch al bekeken, bijvoorbeeld omdat er een nieuwe badkamer, een warmtepomp of een laadpunt bijkomt. Het is dan verstandig om die twee vragen in samenhang te bekijken: wat het dakvlak aan opwekking kan leveren, en wat de aansluiting daarvan kan verwerken. Dat reken je niet uit op de site van een dakleverancier maar met de installateur die de meterkast aanpakt.
De felsbaan met geïntegreerde cellen is duurder per wattpiek dan een paneel dat op een dak wordt gelegd, en dat verschil verdwijnt niet door de verbouwing. De reden dat het bij een verbouwing wel kan lonen, is dat je één keer betaalt voor een dak dat toch vervangen moet worden en waar de opwekking in zit, in plaats van twee keer: eenmaal voor het nieuwe dak, en apart daarna voor panelen erop. Zodra het dak van de boerderij nog jaren meekan en er geen aanleiding is om het open te maken, verdwijnt dat voordeel. Dan is een gewoon paneel op een bestaand, goed dak vrijwel altijd de nuchtere keuze, ook als de rest van de verbouwing wel doorgaat. Het heeft geen zin een dakvlak open te breken alleen om cellen erin te krijgen als dat dakvlak zelf niets mankeert.
Een boerderij met een schuurdeel dat wordt omgebouwd tot woonruimte heeft meestal een combinatie van deze punten: een deel van het dak dat verandert door de aanbouw, een dakconstructie die al beoordeeld wordt, en een aansluiting die opnieuw bekeken moet worden voor de nieuwe functie. Dat zijn precies de drie momenten waarop het de moeite waard is om de felsbaan met cellen mee te nemen in de planvorming, niet omdat het dan per definitie goedkoper wordt, maar omdat de kosten van het openbreken van het dak er dan al in zitten. Bij een boerderij waar alleen een dakkapel bijkomt in een schuurdak dat verder in prima staat is, ligt dat anders: daar is de logische keuze om het nieuwe stukje in dezelfde felsbaan uit te voeren en de rest van het dak te laten zoals het is, eventueel met gewone panelen erop als daar op een later moment behoefte aan is.
Omdat elke boerderij anders in elkaar zit, met een eigen kapconstructie, een eigen dakvorm en een eigen bouwgeschiedenis, is er geen vast antwoord op de vraag of het hele dak of alleen het nieuwe deel vervangen moet worden. Dat bepalen we aan de hand van de tekening van de verbouwing: waar de nieuwe aansluiting op het bestaande dak komt, hoe groot het vlak wordt dat opnieuw wordt uitgevoerd, en of dat vlak in dezelfde lijn loopt als de rest van het dak. Stuur de tekening van de verbouwing en we rekenen door wat het betekent om de felsbaan met cellen mee te nemen, en wat het scheelt als je het aan het bestaande dakvlak overlaat.