Klikzink
Een carport of overkapping is meestal het duidelijkste geval om over solarfels na te denken. Er moet toch een dak op komen, er ligt nog niets, en de vraag is dus niet of je een bestaand dak gaat vervangen maar welk dak je bij de bouw laat neerleggen. Bij een bestaande woning met een dak dat nog jaren meekan, betaal je voor solarfels een nieuw dak plus de opwekking erin, terwijl de oude dakbedekking nog goed was. Bij een carport die nog gebouwd moet worden, is er geen oud dak om weg te gooien. Je betaalt één dakvlak, met of zonder cellen erin, en het verschil tussen die twee is waar de afweging om draait.
Dat maakt de rekensom voor een carport anders dan voor een woonhuis. Bij een woonhuis vergelijk je vaak drie situaties: het bestaande dak laten liggen en panelen erop, het dak vervangen en panelen erop, of het dak vervangen met de cellen erin verwerkt. Bij een carport vervalt de eerste optie vrijwel altijd, want een carport zonder dakbedekking is geen carport. Je kiest tussen een dak met panelen erop of een dak waar de opwekking in het vlak zelf zit. Het is die tweede en derde optie die dicht bij elkaar liggen, en waar het verschil in kosten kleiner wordt dan bij een bestaand dak dat er nog goed bij ligt.
Een carport of vrijstaande overkapping heeft ook een paar eigenschappen die meespelen in hoe solarfels daar functioneert, los van de vraag of het financieel loont. Er is geen gebouw onder het dak. Dat betekent geen isolatielaag, geen dakdoorvoer naar een woonkamer, geen leidingen die al ergens liggen. De constructie is vaak een simpel stalen of houten frame met daarop de gordingen en de felsbanen, zonder de opbouw die een woonhuisdak wel heeft. Voor de montage van solarfels maakt dat weinig verschil: de klemmen onder de fels bevestigen de baan aan de ondergrond zoals ze dat bij elk hellend dak doen, met of zonder isolatie daaronder.
Waar het wel verschil maakt is de kabel. Bij een woonhuis loopt de bekabeling van het dak naar een meterkast die meestal dichtbij zit, ergens in dezelfde bouwlaag. Bij een carport of overkapping ligt de omvormer en de aansluiting op het net vaak verder weg, in de meterkast van het huis of in een aparte kast bij de oprit. De kabel moet dan een grotere afstand overbruggen, ondergronds of langs een gevel, voordat hij bij een omvormer en de rest van de installatie komt. Dat is geen probleem dat uit het dakvlak zelf voortkomt, maar het is wel iets om in de ontwerpfase mee te nemen: hoeveel meter kabel, welke doorvoer door een fundering of verharding, en waar de omvormer een droge en toegankelijke plek krijgt. Bij een nieuwbouwsituatie is dat meestal makkelijker te regelen dan achteraf, omdat de sleuven en doorvoeren nog gegraven moeten worden en je ze in één keer goed kunt aanleggen.
Die combinatie met laden is niet toevallig veelvoorkomend. Een carport bij een woonhuis wordt vaak gebouwd met het idee om er een auto onder te zetten en die auto op te laden, en dan ligt het voor de hand om de stroom die het dak zelf oplevert in de buurt van diezelfde plek beschikbaar te hebben. De opwekking en het verbruik zitten dan letterlijk op dezelfde locatie, wat de bekabeling eenvoudiger maakt dan wanneer de stroom van een ver dak naar een laadpaal aan de andere kant van het perceel moet.
De reden om bij een carport specifiek naar solarfels te kijken in plaats van naar gewone panelen op een dakbedekking, blijft dat het dakvlak klein is en zichtbaar. Een carport staat meestal aan de voorkant van een huis of naast de oprit, in het zicht vanaf de straat. Een pakket panelen op beugels, met de rand van het frame en de ruimte onder de panelen zichtbaar, valt op die schaal meer op dan op een groot dakvlak achter het huis. De mat donkere cellen die in het vlak van de felsbaan liggen, op dezelfde lijn als de banen zonder cellen, geven een carportdak dat er hetzelfde uitziet als een carportdak zonder opwekking. Voor sommige opdrachtgevers is dat op deze schaal net het punt waarop de keuze valt, terwijl het bij een groot dakvlak achterop het huis minder een issue is.
Daar staat tegenover dat het financieel gezien niet automatisch de betere keuze is, ook niet bij nieuwbouw. Een carport heeft een beperkt dakoppervlak, en solarfels kost per wattpiek meer dan een paneel op beugels. Op een klein dakvlak is het verschil in euro's tussen beide opties kleiner dan op een groot dakvlak, maar de opbrengst per euro ligt bij een gewoon paneel doorgaans gunstiger. Wie voor een carport puur naar de laagste kosten per opgewekte kilowattuur kijkt, komt eerder uit bij een dakbedekking met panelen erop dan bij solarfels. Wie het uiterlijk van het dakvlak zelf meeweegt, en de afweging maakt tussen een nieuw dak met beugels erop of een nieuw dak waar de opwekking al in zit, komt eerder tot een andere conclusie.
Er is ook een situatie waarin wachten met een carport de betere keuze is, en dat is wanneer er nog geen carport staat en er ook geen directe plannen zijn om er een te bouwen. Solarfels is een dakproduct, geen paneel dat je op een dak plakt dat er al ligt. Als de carport nog niet gebouwd wordt, is er niets om nu al te vervangen of te combineren, en heeft het geen zin om vooruit te lopen op een bouwproject dat nog niet gepland staat. Zodra de carport wel op de tekening staat, is het moment om de twee dakvarianten naast elkaar te leggen, voordat het frame en de gordingen vastliggen op een bepaalde maatvoering.
Wat we niet doen is een indicatie geven van wat een carportdak met solarfels meer of minder kost dan een dak met losse panelen, of wat de opbrengst per vierkante meter dakvlak is. Dat verschilt per uitvoering, per dakhelling en oriëntatie, en per de vraag hoeveel meter kabel er nodig is naar de meterkast of laadpaal. Bij Klikzink in Ede rekenen we dat door op basis van de tekening van het gebouw, met de werkelijke afmetingen van het dakvlak en de plek waar de omvormer moet komen. Dat rekenwerk kost niets en geeft een concreet antwoord op de vraag of solarfels op deze carport de moeite waard is, in plaats van een algemeen getal dat voor een ander dakvlak weer anders uitvalt.