Klikzink
Een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is onderdeel van het dak en van de opwekking tegelijk. Als één baan beschadigd raakt, door een tak, hagel, een val van gereedschap of gewoon slijtage na jaren, speelt dat op twee niveaus. Het eerste is de opwekking: die baan levert minder of niets meer. Het tweede is de waterdichtheid: de fels van die baan is ook de aansluiting op de banen ernaast. Bij dit systeem zijn die twee vragen niet los te trekken, en dat is precies het punt waarop de vergelijking met een indak-paneel in een pannendak interessant wordt.
De cellen liggen verdeeld over de banen. Raakt één baan beschadigd, dan valt in de praktijk het deel van de opbrengst uit dat aan die baan hangt; de rest van het dakvlak blijft doen wat het deed. Hoeveel dat scheelt hangt af van hoe de banen zijn aangesloten en hoeveel er samen op één stroomkring zitten, en dat verschilt per uitvoering en per dakvlak. Wij rekenen dat uit op tekening, niet in algemene uitspraken op een website.
Belangrijker dan het opbrengstverlies is vaak de vraag of het dak nog dicht is. Bij een felsbaan is de fels de waterkering. Een beschadiging in het vlak van de baan, zolang de fels zelf intact blijft, hoeft niet meteen een lek te betekenen. Maar bij een fatsoenlijke reparatie ga je uit van vervanging van de hele baan, van fels tot fels, en niet van een lapmiddel op het gat. Dat is dezelfde logica als bij een blanco felsbaan zonder cellen: je repareert de baan, niet het gaatje.
Bij indak-panelen in een pannendak ligt het net anders, en dat is de vergelijking waar deze pagina om draait. Een indak-paneel vervangt een aantal dakpannen en wordt vlak in het dakvlak gelegd, maar met een kader of rand eromheen die aansluit op de pannen ernaast en op een onderliggende folie of lood die het water afvoert. Die rand en die aansluiting zijn een aparte waterkering, los van de pan zelf. Gaat een indak-paneel stuk, dan til je het paneel eruit, en leg je een nieuw paneel of tijdelijk een paar pannen terug, zonder dat je de pannen ernaast hoeft los te maken. Dat is in die zin praktischer: je vervangt een los element, geen aaneengesloten strook.
Bij de felsbaan werkt dat anders, en dat is waar de andere oplossing het eerlijk gezegd beter doet. Een fels zit klemvast aan zijn buren; je haalt niet één stukje eruit zonder de fels aan beide zijden los te maken. In de praktijk betekent dat: de banen aan de kant van de nok worden losgemaakt tot aan de beschadigde baan, die baan wordt eruit gehaald, een nieuwe baan met cellen erin gelegd, en de boel weer terug gefelst. Op een dakvlak van vier meter hoog is dat een klus van een paar uur voor een monteur die met dit systeem werkt; het is geen kwestie van een los onderdeel wisselen zoals bij het paneel in de pannen.
Een voorbeeld: een schoorsteenveger die uitglijdt en met zijn ladder een deuk in een baan slaat, halverwege het dakvlak. Bij een indak-paneel til je dat paneel eruit en leg je een nieuw paneel terug, klaar. Bij de felsbaan met cellen maak je de fels open vanaf de nok tot aan die baan, verwijder je de beschadigde baan, en felst je een nieuwe terug, met de banen erboven weer dicht. Meer werk, meer tijd, en je hebt een monteur nodig die met deze specifieke banen werkt, niet zomaar een dakdekker.
Daartegenover staat iets dat vaak vergeten wordt in dit soort vergelijkingen: hoe vaak het misgaat. De rand rond een indak-paneel is een aansluiting tussen twee heel verschillende materialen, het paneelkader en de dakpan, met een folie of lood ertussen. Dat is precies de plek waar een dak meestal lekt: bij de overgang, niet in het vlak. Bij de felsbaan is er geen aparte rand. De fels van de baan met cellen is exact dezelfde fels als die van de baan ernaast zonder cellen. Er is geen overgang tussen twee systemen, er is één systeem dat overal hetzelfde werkt. Dat betekent minder kans dat er ooit iets stuk gaat, ten koste van meer werk op het moment dat het toch gebeurt.
Het is een ruil. Minder kwetsbare plekken in het dakvlak, maar als er iets misgaat, is de reparatie grondiger. Bij indak-panelen is het net andersom: meer kans op een lekkage bij de randen, maar als het misgaat, is het paneel zelf snel gewisseld.
Omdat de cellen in het vlak liggen en niet erboven, is er geen rand die vuil vasthoudt en geen schaduw van een paneelrand op de cel ernaast. Dat is bij een indak-paneel net zo, aangezien ook dat vlak in het dak ligt. Het verschil zit vooral in wat er onder de kier gebeurt: bij de felsbaan zit er niets onder de fels dat kan verstoppen, bij een indak-paneel kan bladafval bij de rand van het kader blijven liggen en daar vocht vasthouden. Op een dak met bomen in de buurt is dat een reëel punt om mee te nemen, en het werkt in het voordeel van de felsbaan.
Deze site gaat over stalen felsbanen met cellen erin, niet over verkooppraat voor dat ene systeem tegen elke andere oplossing. Op een dak dat al met pannen gedekt is, of dat om welke reden dan ook met pannen gedekt moet blijven, denk aan bouwvoorschriften, een monument, of gewoon de wens van de eigenaar, is een indak-paneel in de pannen een logische keuze. Je vervangt een deel van de pannen, niet het hele dak, en je houdt het aanzicht van een pannendak. Ook als je de kans op een enkele, snel te wisselen storing belangrijker vindt dan de kans dat het ooit misgaat, is dat een reden om voor pannen met indak te kiezen.
De felsbaan met cellen is aan de andere kant de logische keuze wanneer het dak zelf al stalen felswerk wordt of blijft, bij nieuwbouw of bij vervanging van een bestaand felsdak. Dan betaal je één keer voor het dakvlak en de opwekking samen, zonder tweede laag erboven en zonder doorboringen voor bevestiging. Het is duurder per wattpiek dan panelen op beugels op een bestaand dak, en dat blijft zo; het loont wanneer het dak toch aan de beurt is.
Raakt een baan beschadigd, dan is de eerste vraag niet hoeveel stroom je mist, maar of de fels nog dicht is. Is dat het geval, dan kan vervanging soms wachten tot een geplande onderhoudsronde. Is de fels open of ingedeukt, dan is snel handelen nodig om waterschade te voorkomen, en dat is een klus voor een monteur die met dit systeem werkt, niet voor de eerste dakdekker die voorbijkomt. Wij leveren op maat en denken mee op tekening, ook over hoe een dakvlak zo wordt ingedeeld dat een eventuele reparatie later zo beperkt mogelijk blijft.