Klikzink
Bij een rijtjeshuis is het dakvlak vaak klein en ligt het aan twee kanten ingeklemd tussen de buren. Dat bepaalt niet alleen hoeveel banen er passen, maar ook hoe je bij het dak komt en wat er op zo'n dakvlak blijft liggen. De vraag die opdrachtgevers, aannemers en de bewoners zelf vaak stellen is simpel: moet dit schoongehouden worden, en hoe doe je dat dan zonder over de cellen te lopen of ze te beschadigen.
Het antwoord begint bij de vorm van de baan zelf. Een felsbaan met geïntegreerde cellen heeft geen opstaand kader, geen montagerail en geen ruimte tussen paneel en dakvlak. Bij een paneel op beugels ontstaat er onder het paneel een spouw van een paar centimeter. Daar waait blad in, daar spoelt mos in mee bij regen, en daar blijft het liggen omdat de luchtstroming onder het paneel te laag is om het weer weg te blazen. Bij solarfels is die spouw er niet. De cel ligt in het vlak van de baan, op dezelfde hoogte als het staal ernaast. Er is dus geen holte waar iets in kan blijven hangen, en er is ook geen randje van een paneelkader waar een blaadje, een dennennaald of een klont mos achter kan blijven haken bij de eerste windvlaag.
Dat is meteen het verschil met wat de meeste mensen zich voorstellen bij zonnepanelen op een rijtjeshuis: een rand die op regenwater wacht, een hoekje waar het vuil zich verzamelt, en na een paar jaar een schoonmaakbedrijf dat met een borstel en een ladder langskomt. Op een solarfelsdak is die aanleiding er niet, simpelweg omdat er geen plek is waar vuil zich ophoopt in plaats van afspoelt.
Op een hellend dak, en een rijtjeshuis heeft bijna altijd een hellend dak, doet regen het meeste werk dat je normaal aan een schoonmaakbeurt zou toeschrijven. Water dat over een glad, aaneengesloten vlak naar de goot loopt, neemt losse rommel gewoon mee. Dat werkt bij een gewone felsbaan zonder cellen, en het werkt hetzelfde bij een baan met cellen erin, omdat het oppervlak even glad en even ononderbroken is. Er is geen kader dat het water opvangt en vasthoudt, en er is geen naad tussen paneel en dakbedekking waar water blijft staan en waar dus ook vuil kan blijven zitten.
Bij een rijtjeshuis met een dakvlak dat aan twee kanten tegen de scheidingsmuur van de buren aanloopt, is dat prettig, want de toegang tot het dak is meestal beperkt. Je kunt niet zomaar van drie kanten een ladder zetten zoals bij een vrijstaand huis. Hoe minder reden er is om er sowieso te komen, hoe beter, en dat is precies waarom een vlak zonder rand en zonder spouw hier praktisch is: het beperkt niet alleen wat er kan vervuilen, het beperkt ook hoe vaak iemand het dak op moet.
Dat betekent niet dat een solarfelsdak zichzelf onder alle omstandigheden schoonhoudt. Onder een overhangende boom, wat bij smalle rijtjeshuistuinen met een buurhaag of een straatboom vlak naast het dakvlak niet ongewoon is, kan blad wel degelijk op het dakvlak terechtkomen en daar even blijven liggen tot de volgende bui het wegspoelt. Aanhoudende droogte in combinatie met veel stof, of een dakvlak met een flauwe helling waar het water minder snelheid opbouwt, kan er ook toe leiden dat er een waas van vuil op blijft liggen die pas bij een flinke regenbui echt wegspoelt.
In die gevallen is schoonmaken vooral een kwestie van periodiek naar het dak kijken, niet van een vaste beurt inplannen zoals bij een dakgoot. Als er wel reden is om schoon te maken, kan dat met water en een zachte borstel, net als bij de rest van de felsbaan. Er is geen speciale reiniger nodig en geen behandeling die afwijkt van het onderhoud van een normaal stalen dak. Je moet er alleen niet met schurende middelen of met een hogedrukspuit met te hoge druk op los, om de coating van de baan en het oppervlak van de cel niet te beschadigen. Voor een rijtjeshuis met een klein en goed bereikbaar dakvlak is dat vaak een taak die de eigenaar zelf kan doen vanaf een ladder tegen de gevel, zonder dat er over het dak gelopen hoeft te worden.
Bij een rijtjeshuis is de breedte van het dakvlak meestal het beperkende gegeven. De banen hebben een werkende breedte van 475 mm, en aan beide kanten van het dakvlak sluit de eerste en de laatste baan aan op de scheidingsmuur met de buren. Hoeveel banen met cellen daar tussenin passen, en hoeveel daarvan überhaupt cellen kunnen bevatten in plaats van gewoon felsstaal, hangt af van de exacte breedte van het dakvlak en van de manier waarop de aansluiting op de muur is uitgevoerd. Bij een dakvlak dat net niet breed genoeg is voor een heel aantal volle banen, is de laatste baan tegen de muur vaak een baan zonder cel, gewoon om de maat kloppend te krijgen.
Dat is een rekenwerk dat per dakvlak verschilt en dat wij op tekening doen: hoeveel banen er passen, waar de celbanen komen en waar de randbanen zonder cel nodig zijn om netjes op de muur aan te sluiten. Voor de schoonmaak maakt dat op zichzelf weinig verschil, een baan zonder cel gedraagt zich hetzelfde als een baan met cel wat vuilafvoer betreft, maar het bepaalt wel hoeveel van het dakvlak daadwerkelijk stroom opwekt en hoe dat oppervlak over het dak verdeeld ligt.
Deze pagina gaat over schoonmaken, niet over de opbrengst van het dak of over wat het kost om een bestaand rijtjeshuisdak te vervangen door een dak met geïntegreerde cellen. Dat rekenen we uit op tekening, per dakvlak, omdat de breedte, de hellingshoek en de aansluiting op de buurmuren daarbij allemaal meetellen. Wat op deze pagina wel te zeggen is: een dakvlak zonder spouw en zonder paneelrand geeft vuil geen plek om te blijven liggen, en dat is voor een rijtjeshuis met een klein en lastig bereikbaar dakvlak een reden om het schoonmaken niet als terugkerende klus te hoeven plannen.