Klikzink
De vraag hoe je een dak met zonnecellen schoonmaakt gaat bij de meeste daken eigenlijk over twee dingen: hoe kom je bij het vuil, en wat gebeurt er met het vuil dat je niet weghaalt. Bij een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen vervalt een groot deel van die vraag, omdat de opbouw van het dak het probleem grotendeels wegneemt voordat het ontstaat.
Bij een paneel op beugels ligt het paneel een paar centimeter boven het dakvlak. Onder die paneelrand blijft een luchtspleet over waar blad, mos, zand en dennennaalden in terechtkomen en blijven liggen, want de wind die ze aanvoert waait niet onder het paneel weer weg. Na een paar seizoenen ligt daar een strook organisch materiaal dat vocht vasthoudt, en die strook is precies de plek waar je met een borstel of hogedrukreiniger niet goed bij kunt zonder het paneel te beschadigen. Bij een felsbaan met de cellen in het vlak is die spleet er niet. De cel ligt op dezelfde hoogte als de baan ernaast, er is geen rand waar iets achter kan blijven haken en er is geen onderkant waar vuil zich kan verzamelen buiten het zicht. Wat op het dak valt, valt op een aflopend, glad, vlak oppervlak en glijdt of waait er in de meeste gevallen vanzelf weer af.
Of schoonmaken dan nog nodig is hangt af van wat er lokaal op het dak neerkomt. Een dak onder een boom of naast een weiland met vee ziet meer aanslag dan een dak op een vrijstaand pand in een nieuwbouwwijk. Fijn stof en regenvuil trekt bij vrijwel elk dak na verloop van tijd een waas over het oppervlak, en die waas kan bij een langere periode zonder regen wat rendement kosten. Dat is geen probleem van deze felsbaan specifiek, dat geldt voor elk oppervlak dat zonlicht moet doorlaten of opvangen. Het verschil is dat je hier niet eerst een paneelrand of een bevestigingsbeugel hoeft te omzeilen om bij het vlak te komen: de baan schoonspoelen is in de praktijk hetzelfde werk als een dakvlak zonder cellen schoonspoelen. Geen los onderdeel om voorzichtig mee te zijn, geen kliksysteem dat los kan schieten als je er met de hogedrukreiniger tegenaan gaat.
Wat voor onderhoud dan wel relevant is, verschilt per dakvorm en per omgeving, en dat is precies waarom we dat apart per situatie uitwerken. Een plat aflopend vlak op het zuiden houdt vuil anders vast dan een steile kant op het noorden, en een lessenaarsdak gedraagt zich anders dan een zadeldak met twee hellingen die naar elkaar toe lopen. Zo lees je meer over de aanpak op een vlak dat vol in de zon ligt bij [hoe je het schoonmaakt op het zuiden](/dakstroom/schoonmaken/op-het-zuiden), en over een helling die het grootste deel van de dag in de schaduw ligt bij [hoe je het schoonmaakt op het noorden](/dakstroom/schoonmaken/op-het-noorden). Ligt het dak niet symmetrisch maar in twee schuine vlakken naar oost en west, dan speelt de stand van de zon een andere rol in hoe snel vuil weer opdroogt, en die situatie behandelen we los.
Ook de vorm van het dak bepaalt hoeveel aandacht je er praktisch aan besteedt. Een lessenaarsdak met één doorlopende helling laat regenwater over de volle lengte van de baan naar de goot lopen, wat vuil eerder meeneemt dan een schilddak met vier hellingen en meer hoeken waar water en blad zich kunnen verzamelen. Een gebogen dak brengt weer een andere waterloop met zich mee, en op een flauwe helling blijft water simpelweg langer staan dan op een steile kap, wat gevolgen heeft voor hoelang vuil de kans krijgt om vast te gaan zitten. Voor elk van die situaties hebben we een aparte uitleg klaarstaan, zodat je niet een algemeen advies krijgt voor een dak dat in de praktijk anders afwatert.
Het is de moeite waard om dit te vergelijken met de alternatieven, want de vraag naar schoonmaken komt meestal pas op zodra iemand twee dakoplossingen naast elkaar legt. Bij indak-panelen, die tussen de dakpannen liggen in plaats van erop, ontstaat een andere randopbouw dan bij deze felsbaan, met andere plekken waar vuil kan blijven liggen. Bij zonnedakpannen speelt de voeg tussen de pannen een rol die bij een doorlopende felsbaan niet bestaat. En een felsdak waarop achteraf panelen zijn gemonteerd, wat je nog weleens ziet bij bestaande daken die met zonne-energie zijn uitgerust, combineert het onderhoud van het dak met het onderhoud van een opgelegd systeem, met alle beugels en spleten die daarbij horen. We hebben die vergelijkingen apart uitgewerkt, onder meer bij [hoe je het schoonmaakt in vergelijking met panelen op beugels](/dakstroom/schoonmaken/tegenover-panelen-op-beugels), zodat je kunt zien waar het verschil in de praktijk vandaan komt in plaats van dat je op ons woord moet vertrouwen.
Een paar dingen zijn voor elk dak met deze felsbaan hetzelfde. De bevestiging zit onder de fels, met klemmen, zonder dat er een schroef of beugel door het dakvlak gaat. Dat betekent dat er bij het schoonmaken ook geen doorvoerpunt is waar je extra voorzichtig moet zijn omdat daar een kit- of afdichtrand zit die kan verslijten. De coating op het stalen oppervlak is dezelfde matte, donkere afwerking als op de banen zonder cellen, dus er is geen apart materiaal dat een ander schoonmaakmiddel of een andere aanpak vraagt dan de rest van het dak. Wie het dak laat reinigen, instrueert de ploeg dus niet apart voor het paneelgedeelte, want er is geen paneelgedeelte dat afwijkt van de rest van het vlak.
Waar dit voor een opdrachtgever op neerkomt, is dat de vraag naar schoonmaken bij dit type dak minder een vraag naar techniek is en meer een vraag naar de dakvorm en de omgeving. Niet elk dak heeft evenveel onderhoud nodig, en niet elke situatie is met dezelfde aanpak klaar. Daarom staat het antwoord voor jouw dakvorm en jouw windrichting op een eigen pagina, met de details die daar wel en bij een ander dak niet gelden. Wil je weten wat dat voor jouw project betekent, ook op het punt van kosten voor dak en opwekking samen, dan rekenen we dat door op tekening; een schoonmaakschema hangt tenslotte samen met hoe het dak is ontworpen, niet los daarvan.