Klikzink
Leg panelen op een felsdak en er ontstaat een ruimte tussen het dakvlak en de onderkant van het paneel. Meestal een paar centimeter, genoeg voor lucht om te circuleren, en genoeg voor blad, mos, dennennaalden en vogelnesten om er te blijven liggen. Die ruimte is nodig voor de montage, de beugels moeten ergens op staan en de bekabeling moet ergens langs, maar het is ook precies de plek waar je niet makkelijk bij komt om te kijken wat er verzameld is.
Bij solarfels is die ruimte er niet. De cellen liggen in het vlak van de baan, op dezelfde hoogte als het staal ernaast, met dezelfde fels aan de zijkant. Er is geen onderkant om iets onder te laten liggen, want er is geen onder. Wat er op het dak valt, valt op een vlak dat verder niets anders doet dan een dakvlak altijd al deed: het loopt af, en bij een beetje neerslag spoelt het grootste deel gewoon mee naar de goot.
Dat scheelt niet in de eerste plaats aan hoe je schoonmaakt, het scheelt aan hoe vaak het nodig is en waarom. Bij panelen op beugels is periodiek kijken onder de rand vaak onderdeel van het onderhoud, juist omdat je het vanaf de grond niet ziet en omdat vuil dat blijft liggen invloed heeft op de opbrengst van de cellen die het bedekt. Bij een felsdak met de cellen erin zit het vuil op hetzelfde vlak als de rest van het dak, en gedraagt het zich ook zo: het spoelt mee of het blijft liggen op precies de manier waarop vuil op een stalen dakvlak altijd blijft liggen, een beetje op een steile helling, meer op een flauwe. Er is geen aparte rand die het apart vasthoudt.
Dat is ook meteen de reden dat je het op solarfels niet vaker schoon hoeft te maken dan een gewoon stalen dak. Er is geen mechanisme dat vuil extra vasthoudt. Er is ook geen mechanisme dat het extra afvoert, het is geen zelfreinigend oppervlak, maar het start gelijk met de rest van het dakvlak in plaats van met een achterstand.
Klikzink levert naast solarfels ook het gewone felsdak zonder cellen erin, waarop je vervolgens gewone panelen op beugels kunt zetten. Dat is voor veel projecten de goedkopere weg, en vaak ook de logische: een bewezen paneel, montage die elke installateur kent, en een prijs per wattpiek die lager ligt dan bij cellen die in het dakvlak zelf zitten. Wie alleen naar de rekensom kijkt, komt vaak bij die combinatie uit.
Wat je er wel bij koopt is die ruimte onder de panelen en de rand van de beugels, en daarmee de plek waar troep zich verzamelt en waar je bij het schoonmaken apart aandacht aan moet geven. Op een dak met veel bomen erboven is dat een reëel punt: bladval in het najaar, mos dat in de vochtige schaduw onder een paneel geduldig kan groeien terwijl het op het open dakvlak ernaast wegspoelt. Bij solarfels speelt dat niet, simpelweg omdat er geen onderkant is om te controleren.
De vraag is dan niet welke oplossing beter is, maar wat je die twee dingen waard vindt: het uiterlijk van een dakvlak dat overal even donker en even vlak is, zonder beugels die er als een tweede laag boven staan, en het wegvallen van die ene controle onder de panelen. Voor een schuur met een plat toegankelijk dak en weinig zicht van buitenaf is dat vaak geen overweging die de meerprijs waard is. Voor een zichtbaar dakvlak op een woonhuis, of voor een gebouw waar de opdrachtgever nadrukkelijk om een rustig aanzien heeft gevraagd, ligt dat anders.
Eerlijk is ook dat een paneel op beugels bij storing of slijtage eenvoudiger te vervangen is. Je tilt het paneel eraf, wisselt het, en de dakbedekking onder het paneel blijft intact. Bij solarfels is de zonnecel onderdeel van de baan zelf, dus vervangen betekent de baan vervangen. Dat is bij een enkele baan geen groot werk, maar het is een ander soort werk dan het omwisselen van een paneel, en dat mag meewegen als onderhoudsgemak het zwaarste punt is in de keuze.
Ook reiniging met apparatuur ligt anders. Een paneel op beugels kun je, binnen de voorschriften van de fabrikant, met een borstel of een zachte straal water behandelen zonder dat het dakvlak zelf risico loopt, de laag onder het paneel is per slot van rekening gewoon het bestaande dak. Bij solarfels maakt de cel deel uit van het waterdichte oppervlak, dus daar geldt dezelfde voorzichtigheid die voor het hele dakvlak geldt: geen hogedrukreiniger recht op de coating, geen schurende middelen. In de praktijk komt dat neer op hetzelfde regime als bij een gewoon stalen dak, maar het is een reëel verschil met een paneel dat je als los onderdeel kunt behandelen.
Een felsdak met panelen laat zich, kortom, op onderdelen makkelijker aanpassen en vervangen. Solarfels laat zich makkelijker schoonhouden omdat er simpelweg minder is waar iets achter kan blijven liggen, en omdat het dakvlak in zijn geheel wordt behandeld in plaats van in twee lagen met elk hun eigen aandacht.
Op een dakvlak zonder veel overhangende bomen is het verschil in onderhoud tussen beide oplossingen klein: beide daken hebben weinig te verduren en beide blijven grotendeels vanzelf schoon door regen en wind. Het verschil wordt zichtbaar op locaties met veel bladval, in de buurt van naaldbomen, of op plekken waar mos van nature goed gedijt. Daar loont het om te kijken naar wat er ophoudt onder de rand van een paneel, en wat er niet ophoudt omdat er geen rand is.
Of dat verschil de meerprijs van solarfels waard is, hangt af van het gebouw, de omgeving en wat de opdrachtgever met het dakvlak voor ogen heeft. Bij vervangende dakbedekking of bij nieuwbouw is het een reële afweging naast de gewone combinatie van felsdak en panelen. Wij rekenen beide varianten uit op tekening, met de werkelijke afmetingen van het dakvlak, zodat de keuze niet op een schatting berust maar op een concreet voorstel.