Klikzink
Zodra de zon schijnt, staat een zonnestroomsysteem onder spanning. Dat geldt voor elk dak dat zelf opwekt, of de cellen nu in de felsbaan zitten of in panelen op beugels boven de felsbaan liggen. Voor de brandweer is dat het eerste dat telt bij een uitruk: waar zit spanning, hoe kom je erbij, en hoe krijg je het vlak spanningsloos voordat er geblust wordt of voordat er iemand het dak op moet.
Bij ieder zonnestroomsysteem hoort een voorziening om het vlak uit te schakelen: een noodschakelaar bij de omvormer, en bij grotere installaties vaak ook mogelijkheden om per string of per sectie spanningsloos te maken. Die voorziening zit niet in de felsbaan of het paneel zelf, die zit in de bekabeling en de schakelkast. Daarin verschilt een felsdak met geïntegreerde cellen niet van een felsdak met panelen erop: beide hebben die schakelaar nodig, beide moeten voldoen aan de installatie-eisen die daarvoor gelden. Wij leveren de dakbaan met de opwekking erin, niet de omvormer of de noodschakeling; dat is het domein van de installateur, en die voorziening staat los van welk dakvlak je kiest.
Waar het verschil wel zit, is in wat er onder en boven het vlak ligt terwijl het brandt of terwijl er geblust wordt.
Bij panelen op beugels ligt er een tweede laag boven de bestaande dakbedekking: het paneel, de rails, de beugels, en een spouw van een paar centimeter daaronder. Die spouw ventileert het paneel, maar hij is ook een plek waar rook en hitte zich kunnen verzamelen als er onder het paneel iets misgaat, bijvoorbeeld een oververhitte aansluitdoos of een beschadigde kabel die tegen het staal aan ligt. De brandweer moet die spouw dan bereiken zonder meteen op het paneel te gaan staan, want een paneel is niet gemaakt om belast te worden als looppad. Bij grotere installaties op een schuin dak betekent dat: eerst de bekabeling lokaliseren en spanningsloos maken, dan pas de bedekking daaronder benaderen.
Bij ons product ligt er geen tweede laag en geen spouw. De cel ligt in het vlak van de baan, blind bevestigd met de klemmen die ook de rest van het dak vasthouden. Er is geen ruimte onder het paneel waar rook zich kan opstapelen, en er is niets dat los kan raken en van het dak kan vallen als het heet wordt. Dat is een reëel verschil, en het is ook het enige punt waarop we zeggen dat onze uitvoering iets vóór heeft: minder constructie boven het dak betekent minder plekken waar iets kan smelten, doorbuigen of loskomen tijdens brand.
Maar dat voordeel is beperkt, en we willen niet doen alsof het de doorslag geeft. Het grootste brandveiligheidsrisico bij zonnestroom zit niet in de vraag of het paneel op het dak ligt of in het dak, het zit in de bekabeling, de connectoren en de omvormer. Een slecht aangesloten connector, een kabel die over een scherpe rand schuurt, een omvormer die niet goed geventileerd is: dat zijn de plekken waar het meestal misgaat, bij elk systeem, ongeacht het dakvlak. Op dat punt doet een gewoon paneel op beugels het even goed als onze geïntegreerde baan, want de kritieke onderdelen zitten niet in het paneel of de baan zelf maar in de installatie erachter.
Er is ook een praktisch voordeel voor de andere kant. Bij panelen op beugels is één kapot paneel zonder gereedschap los te koppelen en te vervangen; de installateur tilt het paneel van de rail, koppelt de connector los, en zet een nieuw paneel terug. Bij een geïntegreerde felsbaan zit de vervanging in de dakbedekking zelf: je haalt de baan los zoals je elke felsbaan loshaalt, met de juiste gereedschappen voor de klemverbinding. Dat is geen brandveiligheidskwestie op zichzelf, maar het raakt wel aan hoe snel een systeem na een incident weer in orde te maken is, en dat is voor een opdrachtgever een reëel punt om mee te wegen.
Brand die ontstaat door zonnestroom is zeldzaam, en als het gebeurt, is de oorzaak bijna altijd de elektrische installatie, niet het paneel of de baan als bouwdeel. Een matig geïnstalleerde string met slechte connectoren is op een dak met panelen op beugels net zo goed een risico als op een dak met geïntegreerde cellen. Het verschil dat wij hierboven beschrijven, de afwezigheid van een spouw en van constructie boven het vlak, is een verschil in wat er gebeurt als het al misgaat, niet een verschil in de kans dat het misgaat.
Dat betekent ook dat de keuze tussen deze twee oplossingen zelden op brandveiligheid alleen wordt gemaakt. Wie kiest voor panelen op beugels op een bestaand felsdak, kiest meestal omdat dat goedkoper is per wattpiek en omdat de installatie sneller gaat: het dak blijft liggen, de panelen komen erop. Wie kiest voor de geïntegreerde baan, kiest voor een dakvlak zonder beugels, zonder schaduwrand en zonder tweede laag, en betaalt daarvoor. Dat is precies de vraag die aan het begin van dit hele traject staat: wat is het je waard dat het dak er als één vlak uitziet en dat er niets op ligt, tegenover een oplossing die vaak goedkoper uitpakt en qua brandveiligheid nauwelijks slechter presteert zolang de installatie op orde is.
Op daken waar de brandweer bij een incident snel het dakvlak op moet, bijvoorbeeld bij rijtjeswoningen met een doorlopend dakvlak of bij gebouwen met een beperkt aantal vluchtroutes via het dak, kan de afwezigheid van een spouw en beugels een reëel praktisch voordeel zijn. Op een vrijstaande woning met een enkel dakvlak en een goed bereikbare noodschakelaar is het verschil in de praktijk klein. Wij rekenen dat niet in getallen voor, want de brandveiligheidseisen die voor een gebouw gelden, komen uit het bouwbesluit en uit de eisen van de verzekeraar, niet uit het type dakbedekking dat wij leveren. Wat wij wel doen, is meedenken op tekening over hoe de baan in het vlak past en waar de aansluitingen naar binnen gaan, zodat de installateur daarna zijn deel goed kan uitvoeren.