Klikzink
De omvormer zelf verandert niet mee met het dak. Of de zonnestroom uit cellen in de felsbaan komt of uit panelen die op een felsdak zijn gezet, de gelijkstroom moet nog steeds wisselstroom worden voordat hij het huis of het net op kan. Die omvormer hangt het liefst droog, koel en bereikbaar: een technische ruimte, een garage, een zolder dicht bij de meterkast. Dat verhaal is bij solarfels en bij een felsdak met opgelegde panelen voor een groot deel hetzelfde. Het verschil zit niet in de omvormer, het zit in de weg daarnaartoe.
Bij gewone panelen op een felsdak lopen de kabels van elk paneel naar beneden, via de dakrand of door een doorvoer in het dakvlak, naar de plek waar de omvormer hangt. Elk paneel heeft een eigen aansluiting, en bij een groter dakvlak betekent dat een bundel kabels die over of onder de dakbedekking naar één punt toe moet. Er zijn beugels, er zijn klemmen aan de fels om de kabels netjes te leiden, en er is meestal een doorvoer die speciaal waterdicht gemaakt moet worden omdat hij niet standaard bij het felssysteem hoort. Dat is geen probleem, het is gewoon extra werk en een extra detail dat op tekening moet staan en op het dak moet kloppen.
Bij solarfels zit de bekabeling van de cellen al in de baan verwerkt. De felsbanen met cellen worden onderling gekoppeld zoals de banen dat toch al doen, met de klemmen onder de fels die ook de bevestiging van het dak vormen. Er komt geen extra beugel voor kabelgoot, geen extra doorvoer die niet van origine bij het systeem hoort. De kabel van het dakvlak naar de omvormer is er nog steeds, die moet nog steeds naar binnen, maar het aantal losse aansluitpunten op het dakvlak zelf is kleiner omdat de opwekking en de dakbedekking één en dezelfde laag zijn.
Bij een groot dakvlak, denk aan een loods of een woning met een fors dakoppervlak, ligt de meterkast soms aan de andere kant van het gebouw dan het dakvlak met de meeste zoninval. Dan is de vraag waar de omvormer komt niet alleen een vraag over droog en koel, het is ook een vraag over kabellengte en spanningsverlies. Hoe langer de kabel van het dakvlak naar de omvormer, hoe meer er verloren gaat en hoe dikker de kabel soms moet worden om dat te compenseren.
Dat probleem is bij een felsdak met panelen erop en bij solarfels in de kern gelijk: de plek van de omvormer wordt bepaald door waar hij droog en koel kan hangen en door de afstand tot het dakvlak, niet door het type dakbedekking. Wat wel verschilt is de weg die de kabel binnen het dakvlak zelf aflegt. Bij opgelegde panelen loopt de bekabeling over de buitenkant van het dak, langs de panelen, naar een verzamelpunt. Bij solarfels loopt de koppeling tussen de banen binnen het felssysteem, en komt er op één punt een kabel het dakvlak uit, bijvoorbeeld bij de nok of bij een doorvoer die al bij de bouw van het dak is meegenomen. Voor de opdrachtgever betekent dat vooral dat er bij solarfels op het dakvlak zelf minder te zien is: geen kabelgoot, geen bundel die langs de rand van een paneel naar de dakrand loopt.
Een felsdak met gewone panelen erop is in de meeste gevallen goedkoper per wattpiek. De panelen zelf zijn een gestandaardiseerd product, de montage op beugels is bij vrijwel elke installateur bekend werk, en als er iets stuk is, is een paneel losmaken en vervangen door een ander paneel eenvoudiger dan het vervangen van een felsbaan met cellen erin. Ook is de keuze in vermogen en merk bij losse panelen groter: je kiest een paneel op specificatie, niet op wat er in een felsbaan past.
Bij een bestaand felsdak dat nog goed is, is opleggen vaak ook praktischer. Je hoeft het dak niet open te maken of te vervangen om aan zonnestroom te komen. Bij solarfels betaal je in feite voor het dak en de opwekking in één laag, en dat loont pas goed als je toch een nieuw dak legt of nieuw bouwt. Op een dak dat nog jaren meekan, is het optrekken van een dak om er solarfels op te leggen doorgaans geen goede afweging. Dan is opgelegde panelen op het bestaande felsdak de logische route, en de omvormer komt dan te hangen op de plek die het beste past bij de bekabeling die je toch al over het dak moet trekken.
Waar solarfels wint, is niet in de omvormer en niet in de prijs per wattpiek, maar in wat er op het dakvlak te zien is en wat er niet doorheen gaat. Geen beugels die door het felsdak schroeven, geen schaduwrand van een paneel op afstand van het dakvlak, geen tweede laag boven de bestaande felsbanen. De cellen liggen in het vlak, in dezelfde matte kleur en op dezelfde lijn als de banen zonder cellen. Voor een architect die een strak, ongebroken dakvlak wil, of voor een opdrachtgever die geen zin heeft in een dak dat er na de zonnepanelen anders uitziet dan ervoor, is dat de reden om solarfels te overwegen, niet de omvormer.
De vraag waar de omvormer komt beantwoord je dus in twee stappen die bij beide oplossingen gelijk zijn: eerst zoek je de droge, koele plek dicht bij de meterkast, dan kijk je naar de afstand tot het dakvlak. Bij een felsdak met panelen erop komt daar de vraag bij hoe je de kabelbundel van de panelen netjes over het dak naar die plek krijgt, met beugels en een doorvoer die je erbij moet regelen. Bij solarfels valt een deel van dat werk weg omdat de koppeling tussen de banen al in het systeem zit, maar de keuze voor solarfels staat of valt niet op die omvormer. Die staat of valt op de vraag of je toch een nieuw dak legt, en op wat een dakvlak zonder beugels en zonder schaduwrand je waard is. Wil je weten hoe dat er op jouw dakvlak concreet uitziet, met de plek van de omvormer en de route van de kabels erbij, dan rekenen wij dat uit op tekening.