Klikzink
Een dakvlak op het noorden krijgt vrijwel geen directe zon. Er valt licht op, en er komt dus wel iets aan stroom uit, maar de opbrengst per baan ligt ver onder wat een zuid- of zelfs een oostvlak levert. Dat is geen kwestie van type paneel of van het merk omvormer, het is de hoek waarin de zon nooit komt. Voordat we het over de omvormer hebben, is dat de eerste vraag die eerlijk beantwoord moet worden: wil je dit vlak wel met cellen uitvoeren, of laat je het bij gewone felsbanen zonder cellen.
Dat laatste is namelijk een reële optie. Een baan zonder cellen ziet er precies hetzelfde uit als een baan met cellen: zelfde matte donkere coating, zelfde werkende breedte van 475 mm, zelfde haakse fels van 35 mm, blind bevestigd onder de fels. Op het dak zelf is geen verschil te zien. Wie een schuur heeft met een zuidkant en een noordkant, kan er dus voor kiezen om alleen de zuidkant te voorzien van cellen en de noordkant gewoon dicht te maken met dezelfde banen zonder opwekking. Het dakvlak blijft één geheel, de rekening voor de opwekking gaat alleen naar het vlak waar het wat oplevert.
Als er toch voor gekozen wordt om ook het noordvlak met cellen uit te voeren, om esthetische redenen, om een symmetrisch dak, of omdat het dakvlak op het noorden toevallig het grootste is en er ergens stroom vandaan moet komen, dan verandert er iets in waar de omvormer komt en hoe de kabel loopt.
De omvormer zet de gelijkstroom uit de cellen om in wisselstroom, en moet daarvoor droog, koel en bereikbaar hangen: een garage, een technische ruimte, een zolder, een schuur. De kabel van de banen naar die omvormer volgt de binnenkant van de dakconstructie, meestal via de gordingen naar de kopgevel of naar een doorvoer bij de nok.
Bij een noordvlak ligt de omvormer vaak verder van het dakvlak af dan bij een zuidvlak, simpelweg omdat de meterkast en de technische ruimte in de meeste woningen aan de kant liggen waar de voordeur, de oprit of de aansluiting van het nutsbedrijf zit, en dat is niet per definitie de noordkant. Bij een vrijstaande schuur met het dakvlak op het noorden en de meterkast aan de zuidgevel, loopt de kabel dus dwars over of onder de nok mee, zoals ook te lezen is bij de aansluiting op de nok. Die extra lengte is op zich geen probleem, mits de kabel goed wordt weggewerkt en niet blootgesteld aan vocht of mechanische belasting.
Bij een zadeldak met een noord- en een zuidhelling, waarbij alleen het zuidvlak cellen krijgt, is de route simpel: de kabel van het zuidvlak gaat rechtstreeks naar de kortste weg naar binnen, zoals ook geldt voor een zadeldak in het algemeen. Het noordvlak blijft dan buiten beeld voor de omvormer, en dat is precies de situatie waarin de meeste opdrachtgevers uiteindelijk terechtkomen: cellen waar de zon komt, gewone banen waar hij niet komt.
Er zijn gevallen waarin het noordvlak wel met cellen wordt uitgevoerd, ook al is de opbrengst laag. Een schilddak met vier hellingen waarbij drie vlakken al vol liggen en het noordvlak het enige resterende oppervlak is dat nog beschikbaar is voor extra capaciteit, is daarvan een voorbeeld: de meeropbrengst is beperkt, maar per saldo levert het toch iets op boven wat er al staat. Een ander geval is een monumentaal of architectonisch gevoelig dak waarbij de opdrachtgever wil dat alle vlakken gelijk zijn uitgevoerd, om te voorkomen dat de ene helling met cellen en de andere zonder er inconsistent uitziet vanaf de straat, terwijl de banen zelf niet te onderscheiden zijn.
In beide gevallen wordt het noordvlak meestal aangesloten op dezelfde omvormer als de andere vlakken, als de capaciteit dat toelaat, of op een tweede, kleinere omvormer als de vlakken elektrisch gescheiden moeten blijven door schaduw, oriëntatie of een andere stringlengte. Die tweede omvormer hangt dan vaak dicht bij de eerste, in dezelfde technische ruimte, zodat het onderhoud en de bekabeling overzichtelijk blijven op één plek in plaats van verspreid over het gebouw.
Een concreet voorbeeld: een bedrijfshal met een lessenaarsdak dat naar het noorden afloopt, gecombineerd met een lager, naar het zuiden gericht vlak. Op zo'n gebouw ligt de keuze voor de hand om alleen het zuidvlak te voorzien van cellen, zoals uitgewerkt bij de omvormer op een lessenaarsdak, en het noordvlak simpelweg dicht te maken met banen zonder cellen. De omvormer hangt dan aan de kant van het zuidvlak, dicht bij waar de meeste opbrengst binnenkomt, en de kabelroute blijft kort.
De ligging op het noorden is niet in elke situatie een reden om van cellen af te zien. Op hoge breedtegraad, bij weinig schaduw van omliggende bebouwing en bij een groot beschikbaar oppervlak, kan een noordvlak nog altijd een bruikbare hoeveelheid stroom leveren, alleen minder dan een zuidvlak van gelijke grootte. Bij nieuwbouw, waar het dak toch vervangen of voor het eerst gelegd wordt, is de meerprijs van cellen in het noordvlak vaak klein ten opzichte van de totale dakrekening, en dan is de afweging anders dan bij een bestaand dak waar je bewust kiest welk deel je met cellen uitvoert en welk deel niet.
Bij een bestaand dak waar alleen het dakbedekking van het noordvlak aan vervanging toe is, ligt de balans meestal de andere kant op: de opbrengst is laag, de meerprijs per baan met cellen komt er wel bovenop, en de eenvoudigste keus is dan een baan zonder cellen die er precies zo uitziet als de rest van het dak.
Wat dit voor de omvormer betekent, hangt dus af van de keuze die eraan voorafgaat. Wordt het noordvlak wel uitgevoerd met cellen, dan komt er een kabelroute bij en mogelijk een extra aansluiting op de bestaande of een tweede omvormer. Wordt het niet uitgevoerd, dan verandert er aan de omvormer helemaal niets, die blijft precies waar hij al gepland was voor de vlakken die wel meedoen. Voor een dakvlak met een andere oriëntatie of een andere hellingshoek geldt weer een andere afweging, zoals te zien is bij de omvormer op het zuiden of bij oost- en westvlakken. Voor een concreet dak, met de werkelijke ligging, oppervlakte en positie van de meterkast, rekenen wij het uit op tekening, zonder kosten.