Klikzink
Een felsdak met panelen erop en een dak van solarfels leveren allebei stroom aan hetzelfde net, op dezelfde manier. De meter meet wat er wordt teruggeleverd, de netbeheerder stelt grenzen aan hoeveel een aansluiting mag terugleveren, en op een zonnige middag maakt het net geen onderscheid tussen stroom uit een paneel op een beugel en stroom uit een felsbaan die zelf de cel bevat. Het verschil zit niet in wat er op het net gebeurt. Het zit in wat er vooraf gebeurt: hoeveel dakvlak je nodig hebt om aan dezelfde vraag te voldoen, en hoe het dak eruitziet terwijl het dat doet.
Wat je niet zelf gebruikt gaat het net op, en daar zit de laatste jaren de knijp. Een zonnige dag levert veel stroom op het moment dat een kantoor, een woning of een schuur relatief weinig vraagt. Die overschot wordt teruggeleverd, en steeds vaker tegen minder gunstige voorwaarden dan een paar jaar terug. Dat maakt eigen verbruik op het moment van opwekken belangrijker dan de absolute omvang van het dakvlak dat je vol legt. Een dak dat wat minder piekvermogen heeft maar beter aansluit op het verbruikspatroon, is in de praktijk vaak interessanter dan een dak dat vol ligt met vermogen dat om twee uur 's middags het net op moet. Hoe dat er per dakhelling uitziet, leggen we uit bij de andere pagina's over de zon en het net; hier gaat het om de keuze tussen twee manieren om diezelfde stroom uit het dak te halen.
De vergelijking die opdrachtgevers meestal maken is: solarfels, of een gewoon felsdak met losse panelen erop, zoals wij die ook leveren en zoals uitgelegd bij [wat het net ermee doet tegenover panelen op beugels](/dakstroom/het-net/tegenover-panelen-op-beugels). Die tweede optie is in vrijwel alle gevallen goedkoper per wattpiek. Een paneel op een beugel is een gestandaardiseerd product, gemonteerd op een dak dat op zijn beurt gewoon een felsdak is zonder cellen erin. De twee onderdelen, dak en opwekking, worden los ingekocht en los gemonteerd. Bij solarfels betaal je voor een felsbaan die meer kan dan dakbedekking alleen, en dat zie je terug in de prijs per vierkante meter dakvlak.
Het net registreert kilowattuur, geen esthetiek. Maar de reden dat opdrachtgevers solarfels overwegen zit voor een groot deel in wat je ziet als je vanaf de straat naar het dak kijkt. Bij panelen op beugels ligt er een tweede laag boven het dakvlak: een reeks kaders op een paar centimeter afstand van de fels, met een schaduwrand eronder en een montagerail die zichtbaar blijft langs de randen van het veld. Bij solarfels is de cel onderdeel van de baan zelf, op dezelfde lijn en in dezelfde kleur als de banen ernaast. Voor een woonhuis in een beschermd dorpsgezicht, een schoolgebouw waar de gemeente meekijkt op welstand, of een bedrijfshal waar de opdrachtgever geen zin heeft in een dak dat oogt als een verzameling losse onderdelen, is dat verschil de reden om de hogere prijs per wattpiek te accepteren.
De vraag die daarbij hoort is dus niet welke oplossing meer stroom oplevert per euro. Dat is bijna altijd de losse panelen. De vraag is wat het uiterlijk en het ontbreken van beugels, klemmen en doorboringen je waard zijn, en of dat opweegt tegen het verschil in investering. Bij een nieuwbouwproject waarbij het dak nog niet bestaat, valt die vraag vaak in het voordeel van solarfels uit, omdat je hoe dan ook een felsdak nodig hebt en de meerprijs voor de geïntegreerde cel dan het enige is wat je extra betaalt. Bij een bestaand felsdak dat nog jaren meekan, is de vraag anders: dan leg je panelen op een dak dat er al ligt, en is de investering in een compleet nieuw dakvlak met cellen erin meestal niet te verdedigen, hoe mooi het resultaat ook is.
Eerlijkheid hierover hoort bij deze vergelijking, en die eerlijkheid valt meestal in het voordeel van de losse panelen uit. Panelen op beugels zijn eenvoudiger te vervangen als de techniek over tien jaar beter is: je haalt het paneel van de rail en zet er een nieuwer voor terug, zonder aan het dakvlak zelf te komen. Ze zijn ook flexibeler in oriëntatie. Een deel van het dak kan op het zuiden gericht liggen met panelen in een steilere hoek dan het dakvlak zelf, iets dat bij een geïntegreerde felsbaan niet kan omdat de cel het vlak van de baan volgt. En bij een dakvlak dat voor een deel in de schaduw van een schoorsteen of dakkapel ligt, is het makkelijker om alleen dat deel over te slaan bij het leggen van panelen dan om een felsbaan met cellen daar specifiek voor uit te sparen.
Ook qua onderhoud heeft een paneel op een beugel een voordeel: als één paneel kapot is of slechter presteert, vervang je dat paneel, los van het dakvlak eronder. Bij solarfels is de vervangbare eenheid de baan zelf; is er een storing in één baan, dan wordt die baan vervangen, wat meer om het lijf heeft dan het omwisselen van een paneel op een rail. Voor een dak waar je verwacht regelmatig aan de opwekking te willen sleutelen, uitbreiden of vernieuwen, is het loskoppelen van dak en paneel dus een reëel argument.
Daar staat tegenover dat een felsdak met panelen erop twee onderhoudscycli heeft in plaats van één. Het dak zelf gaat decennia mee, maar de panelen liggen erboven met klemmen, kabels en een luchtspouw waar vuil, mos en bladresten zich verzamelen. Bij een dakvlak op het noorden, zoals besproken bij de pagina over de zon op het noorden, is die opbrengst al beperkt, en dan telt het onderhoud van een tweede laag des te zwaarder tegen de baten. Bij solarfels is er geen tweede laag om schoon te houden; het dakvlak is het paneel, en het onderhoud van het dak is het onderhoud van de opwekking.
Ook bij storm en hagel telt dat mee. Panelen op beugels steken los boven het dakvlak uit en vangen windbelasting die het dakvlak zelf niet zou hebben. Solarfels ligt vlak in het profiel van de baan en heeft dat nadeel niet. Voor een dak op een blootgestelde locatie, of voor een opdrachtgever die liever geen aparte windberekening wil voor een opstelsysteem boven op het dak, is dat een reden om toch voor de geïntegreerde oplossing te kiezen, ook al is die duurder per wattpiek.
De nuchtere volgorde is: kijk eerst of het dak toch vervangen wordt of nog jaren meekan. Bij vervanging of nieuwbouw is de meerprijs van solarfels tegenover een nieuw felsdak met panelen vaak klein genoeg om het uiterlijk en het ontbreken van beugels de doorslag te laten geven. Bij een bestaand dak dat nog mee kan, is een paneel op een beugel vrijwel altijd de goedkopere weg naar dezelfde kilowattuur, en is solarfels alleen te verdedigen als het uiterlijk zwaarder telt dan de investering. Wij rekenen dat op tekening uit voor het specifieke dakvlak, inclusief de vraag hoeveel van de opgewekte stroom ook echt zelf gebruikt wordt, want dat bepaalt uiteindelijk meer dan het aantal vierkante meters dak dat je hebt liggen.