Klikzink
Een dak dat zelf stroom opwekt, staat onder spanning zolang er licht op valt. Dat geldt voor een plat vlak, een hellend vlak en ook voor een gebogen vlak. De kromming van het dak verandert niets aan het feit dat elke cel in de baan spanning levert zolang de zon erop schijnt, en dat die spanning aanwezig blijft tot iemand de installatie actief spanningsloos maakt. Op de pagina over brandveiligheid in het algemeen leggen we uit hoe dat spanningsloos maken werkt met scheidingsschakelaars en hoe de brandweer daarmee omgaat; hier gaat het om wat er verandert wanneer het dakvlak zelf een boog beschrijft.
Bij een gebogen dak, denk aan een tongewelf, een gebogen loods of een architectonisch golvend vlak, lopen de felsbanen niet in een rechte lijn van goot naar nok maar volgen ze de kromming. Dat heeft twee gevolgen die verder gaan dan alleen esthetiek. Het eerste gevolg raakt de opwekking, het tweede raakt de brandveiligheid, en die twee hangen samen.
Op een vlak hellend dak ligt elke cel in dezelfde baan onder dezelfde hoek naar de zon. Op een gebogen dak verandert die hoek voortdurend over de lengte van de baan. Bij de nok, waar het vlak het steilst gebogen is, valt het licht anders in dan bij de rand, waar het vlak vlakker afloopt. Het gevolg is dat cellen binnen één baan onder verschillende omstandigheden werken. Een deel van de baan kan in de loop van de dag in de schaduw van de eigen kromming komen te liggen, iets wat op een recht vlak niet gebeurt. Dat heeft geen invloed op de brandveiligheid van die baan zelf, elke cel blijft evengoed onder spanning staan zodra er licht op valt, maar het is wel de reden waarom we bij een gebogen dak altijd op tekening doorrekenen wat een realistische indeling van de banen is. Soms is het verstandiger om het gebogen deel van het dak te reserveren voor banen zonder cellen en de opwekking te concentreren op het rechte deel van het vlak, als dat er is. Tot welke straal een gebogen felsbaan met geïntegreerde cellen precies uitvoerbaar is, hangt af van de gekozen coating en de buigradius die de plaat aankan zonder dat de cellaag mee moet buigen in een te scherpe knik. Dat bepalen we per project, niet in algemene zin.
Of een baan recht loopt of een boog volgt, de bekabeling erachter blijft hetzelfde principe volgen. De stroom van elke baan gaat naar binnen, door het dakvlak, naar een omvormer en vandaar naar een schakelpunt waarmee het hele systeem is af te sluiten. Bij een gebogen dak ligt dat schakelpunt meestal aan de voet van de boog, waar het dakvlak overgaat in een verticale gevel of een rechte aansluiting, simpelweg omdat daar de doorvoer het makkelijkst is uit te voeren. Voor de brandweer maakt de vorm van het dak op zichzelf niet uit: zij kijken naar waar het schakelpunt zit en of dat bereikbaar is zonder over het dak te moeten lopen. Bij een gebogen dak met een flauwe overgang aan de voet is dat vaak eenvoudiger dan bij een steil hellend vlak, omdat de voet van de boog meestal goed vanaf de grond of vanaf een lager platform te bereiken is.
Stel een loods met een gebogen dak van rand tot rand, zonder rechte vlakken. De felsbanen lopen in de lengterichting van de loods, dus dwars op de boog, of ze volgen de boog zelf, afhankelijk van de constructie. In het eerste geval liggen alle cellen binnen één baan onder dezelfde hoek, wat qua opbrengst gunstiger is en qua brandveiligheid niets verandert ten opzichte van een recht dak: elke baan is een aparte spanningskring die via zijn eigen aansluiting is af te sluiten. In het tweede geval, waarbij de banen de boog volgen, verandert de hoek binnen elke baan en moet de indeling van de cellen daar rekening mee houden. In beide gevallen blijft het uitgangspunt voor de brandweer gelijk: zij willen weten waar de schakelaar zit en of het dak, ondanks de kromming, op de gebruikelijke manier betreden kan worden voor eventueel bluswerk, of dat de vorm van het vlak dat juist bemoeilijkt.
Er zijn gebogen daken waarbij geïntegreerde opwekking niet de beste keuze is. Bij een scherpe kromming, zoals een kleine koepel of een dak met een straal die te klein is voor de platen die wij persen, is een felsbaan met cellen er niet in te leggen zonder de cellaag te belasten. In die gevallen ligt een plat paneel op beugels, dat los van het dakvlak recht blijft liggen ondanks de kromming van het dak eronder, praktisch voor de hand. Dat paneel heeft zijn eigen bekabeling en zijn eigen aansluitpunt, wat voor de brandweer een vergelijkbaar maar apart te beoordelen scenario oplevert; die vergelijking staat uitgewerkt op de pagina die geïntegreerde opwekking tegenover panelen op beugels zet. Ook bij een gebogen dak dat maar een klein oppervlak beslaat, bijvoorbeeld een rond torentje op een groter gebouw, is de opbrengst van geïntegreerde cellen vaak te beperkt om de extra uitvoeringskosten van een gebogen felsbaan te rechtvaardigen. Dan ligt het voor de hand om de opwekking te leggen op een aangrenzend recht vlak, als dat aanwezig is, en het gebogen deel uit te voeren in gewone felsbanen zonder cellen.
Bij een gebogen dak vragen we altijd naar de exacte straal van de kromming en naar de richting waarin de banen komen te lopen, voordat we iets zeggen over indeling van cellen of over waar het schakelpunt het handigst ligt. Dat is geen kwestie van veiligheid alleen, het is ook een kwestie van wat er praktisch te maken is met de walsmachines waarmee wij de banen op maat produceren. Een rechte baan met cellen is een routineproduct. Een gebogen baan met cellen is een uitvoering die we per project doorrekenen, inclusief de vraag of de cellaag de kromming zonder schade kan volgen en inclusief de vraag waar de bekabeling het dak op de meest logische plek verlaat. Wie een gebogen dak overweegt met geïntegreerde opwekking doet er goed aan die tekening er in een vroeg stadium bij te leggen, zodat we kunnen aangeven of het vlak zich ervoor leent of dat een andere indeling, of een ander product, logischer is.