Klikzink
Een zadeldak heeft twee dakvlakken die tegen elkaar aan liggen, met de nok als scheidslijn boven. Voor een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is dat vooral een kabelvraag en een oriëntatievraag, geen extra reden om de ladder te pakken. De cellen liggen in het vlak van de baan, zonder rand die erboven uitsteekt en zonder ruimte eronder waar blad of mos kan blijven liggen. Dat verandert niet omdat het dak twee hellingen heeft in plaats van één.
Wat de nok oplevert, is een praktische plek voor de doorvoer. Bij een zadeldak komt de bekabeling van beide vlakken samen bij de nok naar binnen, in plaats van dat er aan de gootzijde of via de zijkant een leiding gezocht moet worden. Dat is dezelfde gedachte als bij een schilddak, maar dan met twee vlakken in plaats van vier: de kabels lopen omhoog naar het hoogste punt en gaan daar gebundeld het dak binnen. Voor de vraag of schoonmaken nodig is, maakt die doorvoer weinig uit; hij ligt aan de binnenkant en heeft niets te maken met wat er buiten op het dakvlak terechtkomt.
Het interessante aan een zadeldak is dat de twee vlakken meestal niet naar dezelfde kant kijken. Het ene vlak ligt op het zuiden of het westen, het andere op het noorden of het oosten. Dat is geen esthetische kwestie maar een verschil in wat er op elk vlak terechtkomt en hoe snel dat er weer af gaat. Een vlak dat veel zon vangt, droogt sneller op na regen; een vlak aan de schaduwzijde blijft langer vochtig en is daardoor eerder geschikt voor mos of algengroei, zoals ook geldt voor een dak dat op het noorden ligt. Op een zadeldak speelt dat verschil zich af binnen één gebouw, aan weerszijden van dezelfde nok.
Dat is de reden waarom de twee vlakken van een zadeldak apart geschakeld kunnen worden. Elk vlak krijgt zijn eigen string, zodat het ene vlak niet meetrekt aan de opbrengst van het andere als er ergens schaduw valt of als één kant sneller vervuilt. Voor het schoonmaken zelf verandert dat niets aan de manier van werken, maar het betekent dat je de twee vlakken los van elkaar kunt beoordelen. Het zuidvlak kan jarenlang niets nodig hebben terwijl het noordvlak, als het dicht bij bomen staat, wel eens een keer een bezem verdient.
De kern blijft hetzelfde als bij elk ander dakvlak met deze felsbaan: er is geen rand om achter te blijven haken en geen luchtspleet onder de cellen waar vuil zich kan verzamelen. Regen die over het dakvlak naar de goot loopt, spoelt over een vlakke, gladde ondergrond zonder opstaande kaders. Op een schuin zadeldak, met een helling die vaak steiler is dan bij een lessenaarsdak of een flauwe helling, werkt de zwaartekracht extra mee: los blad en fijn vuil glijden er sneller af dan op een dak dat bijna vlak ligt.
De fels zelf, de haaks opstaande rand van 35 millimeter die de banen aan elkaar klikt, ligt in de lengterichting van het dakvlak, van goot naar nok. Dat is dus geen dwarsrand waar water of vuil tegen op kan lopen, maar een lijn die meeloopt met de afwatering. Op een zadeldak met twee vlakken heb je die situatie twee keer, symmetrisch aan weerszijden van de nok, en op beide vlakken werkt de fels op dezelfde manier: hij zit er om de baan waterdicht te houden en om de klemmen te verbergen, niet om vuil vast te houden.
Op de meeste zadeldaken is er geen vaste reden om het dak periodiek te laten reinigen. Waar het wel relevant wordt, is bij een combinatie van factoren die los staan van de dakvorm zelf: een schaduwvlak onder bomen, een dak in een vochtige omgeving, of een dakvlak dat weinig zon krijgt door de oriëntatie van het perceel. Dat is dezelfde afweging als bij een dak op het noorden, alleen dan beperkt tot de helft van het zadeldak in plaats van het hele dakvlak.
Een concreet voorbeeld: een woonhuis met een zadeldak waarvan het noordvlak grenst aan een tuin met volwassen bomen. Het zuidvlak, dat vrij ligt en veel zon vangt, blijft na een paar jaar nog schoon zonder ingrijpen. Het noordvlak vangt in de herfst blad dat na regen kan blijven liggen op de nok en in de goot, maar niet op de banen zelf, omdat daar geen rand is om het vast te houden. Wat er dan gebeurt, is dat het blad wegspoelt of wegwaait zodra het dakvlak weer droog en schuin genoeg is, zonder dat er iets achterblijft in een sponning of onder een paneelrand. Bij een systeem met panelen op beugels, zoals wij toelichten bij [tegenover panelen op beugels](/dakstroom/schoonmaken/tegenover-panelen-op-beugels), zou hetzelfde blad onder de montageframes kunnen blijven liggen en daar vocht vasthouden; bij deze felsbaan is die ruimte er niet.
De schakeling per vlak heeft hier ook praktisch nut. Als het noordvlak op een gegeven moment toch reiniging nodig heeft, omdat het bijvoorbeeld dicht bij een boom staat waar mos wortel krijgt in het voegwerk van een naastgelegen bouwdeel, kun je dat vlak apart beoordelen zonder dat het zuidvlak in die beoordeling meegenomen moet worden. Andersom geldt dat een goed presterend zuidvlak niet automatisch betekent dat het hele dak in orde is; op een zadeldak kijk je naar twee vlakken, niet naar één gemiddelde.
De ligging kan de conclusie omdraaien wanneer de twee vlakken van het zadeldak zo ongelijk belicht zijn dat het ene vlak structureel vochtig blijft, bijvoorbeeld bij een dak dat tussen hogere gebouwen ligt en waarvan één kant nauwelijks zon krijgt. In dat geval is de vraag niet meer of schoonmaken op een zadeldak nodig is in het algemeen, maar of dat specifieke vlak zich gedraagt als een noordvlak, met de overwegingen die daarbij horen. Ook een zeer flauwe hoek op een van de twee vlakken, door een asymmetrische kapconstructie, kan water minder snel laten afvoeren dan bij een steile helling en zo meer lijken op de situatie van een flauwe helling dan op een gewoon zadeldak.
Voor de meeste zadeldaken met deze felsbaan blijft de conclusie eenvoudig: het ontbreken van een rand en een spouw onder de cellen maakt periodiek schoonmaken op zichzelf niet nodig, en de nok biedt een logische plek voor de bekabeling van twee apart geschakelde vlakken. Wat er per project precies uitkomt, hangt af van de omgeving van het dak en de oriëntatie van de twee hellingen, en dat rekenen wij graag na op tekening.