Uitbreiden op felsbaan met zonnecellen versus ballastdak

Een dakvlak met geïntegreerde zonnecellen leg je in één keer. De banen met cellen en de banen zonder cellen komen in dezelfde werkgang op het dak, op dezelfde lijn, met dezelfde fels. Dat is precies waarom het resultaat zo rustig oogt, en het is ook de reden waarom uitbreiden achteraf iets anders is dan bij een paneel dat je ergens bijzet.

Wat er kan als je later meer wilt

Er zijn twee praktische routes. De eerste is een tweede dakvlak: een aanbouw, een dakkapel die je alsnog voorziet van banen met cellen, of een vlak dat bij de eerste fase bewust leeg is gelaten. De tweede route werkt binnen het bestaande vlak: je legt nu een deel van de banen zonder cellen, gewoon als dakbedekking, en vervangt die banen later door de uitvoering met cellen. De felsverbinding maakt dat mogelijk, banen liggen los onder de klem en kunnen per stuk vervangen worden zonder de rest van het dak open te leggen. In de praktijk plannen we dat vooraf op tekening: welke banen liggen waar, en welke posities houden we vrij voor een latere fase. Hoe dat er in verschillende dakvormen uitziet, staat uitgewerkt op de pagina over of je later kunt uitbreiden.

Wat dit niet is, is een systeem waar je zomaar een paneel bijzet. Er is geen los frame waar je een extra module in klikt. Uitbreiden op een hellend dak met geïntegreerde cellen betekent altijd: een stuk van het dakvlak vervangen of aanvullen, met dezelfde plaat, dezelfde kleur en dezelfde bevestiging als de rest. Dat is precies zo veel werk als het klinkt, en dat is de reden dat we aanraden om bij twijfel liever iets te veel dan te weinig in de eerste fase mee te nemen.

De vergelijking met een plat dak en ballast

Op een plat dak werkt uitbreiden principieel anders, en dat is niet in het voordeel van felsbanen met cellen. Op een plat dak liggen panelen op een frame, verzwaard met tegels of ballastblokken, zonder dat er iets door de dakbedekking heen gaat. Dat systeem staat los van het dak. Een paneel erbij plaatsen is een kwestie van frame verlengen, paneel erop, ballast bijleggen. Er wordt niets vervangen, er wordt niets van het bestaande dakvlak aangeraakt. Dat is aanzienlijk eenvoudiger dan een deel van een felsdak openmaken.

Dat verschil is het punt waarop we hier eerlijk over moeten zijn. Een ballastsysteem op een plat dak is, wat uitbreiden betreft, flexibeler dan een dakvlak waarin de opwekking en de dakbedekking één ding zijn geworden. Bij ballast kun je vrijwel elk moment een rij bijzetten zolang er nog vrij dakoppervlak en voldoende draagvermogen is. Bij een felsbaan met cellen zit de uitbreiding vast aan de vraag of er nog vlak beschikbaar is, en aan de logistiek van banen vervangen in een dak dat al dienst doet als waterkering. Wie vooral flexibiliteit zoekt en toevallig een plat dak heeft, kiest daarom vaak voor het paneel-op-ballast, en dat is een redelijke keuze.

Waarom het dan toch vaak voor het hellende dak gekozen wordt

De reden dat we dit systeem toch aanbevelen op een hellend dak, is dat een plat dak met ballast op een hellend vlak geen optie is. Ballast houdt een systeem alleen op zijn plek dankzij het gewicht en de horizontale ondergrond; op een schuin vlak schuift dat weg. Voor een hellend dak is de keuze dus niet tussen felsbanen met cellen en ballast, maar tussen felsbanen met cellen en een paneel op beugels dat door de dakbedekking heen bevestigd wordt, met alle doorboringen die daarbij horen. In die vergelijking wint het geïntegreerde dakvlak juist op het punt waar ballast op een plat dak zijn eigen voordeel heeft: er gaat niets doorheen, er is geen tweede laag boven het bestaande dak. Alleen ligt dat voordeel bij ons in het materiaal van het dak zelf, en bij ballast in het gewicht dat erop wordt gelegd.

Een voorbeeld uit de praktijk: een loods met een zadeldak aan de ene kant en een plat aangebouwd deel aan de andere kant. Op het schuine deel ligt de felsbaan met cellen, in één keer gelegd over het hele vlak dat op het zuiden ligt. Op het platte aangebouwde deel liggen gewone panelen op ballast, omdat daar op een later moment eenvoudig een rij bijgeplaatst kan worden als de eigenaar zonnepanelen wil toevoegen zodra er een nieuwe unit bijgebouwd wordt. Beide daken wekken stroom op, maar de uitbreidingslogica is fundamenteel anders: op het platte dak is uitbreiden bijleggen, op het schuine dak is uitbreiden vooraf plannen of achteraf een deel van het dakvlak vervangen.

Wat dit betekent voor de planning

Wie overweegt een dak te voorzien van geïntegreerde cellen en rekening wil houden met een latere uitbreiding, doet er goed aan dat nu al mee te nemen in het ontwerp, niet pas als het dak er al ligt. Dat betekent: in overleg bepalen welk deel van het dakvlak nu al cellen krijgt, welk deel eventueel als lege felsbaan wordt uitgevoerd voor latere vervanging, en welk deel überhaupt geschikt is om ooit een tweede fase te worden. Dat verschilt per dakvorm en per gebouw, dus we rekenen dat uit op tekening in plaats van er in algemene termen iets over te zeggen.

Ook de keuze tussen dit systeem en een paneel op beugels hangt voor een deel af van hoe belangrijk uitbreidbaarheid is. Een paneel op beugels is, net als ballast op een plat dak, makkelijker uit te breiden dan een dakvlak waarin dak en opwekking zijn samengevoegd: er komt gewoon een paneel bij op het frame dat er al ligt. Wie verwacht regelmatig te willen bijplaatsen, moet dat gemak meewegen tegenover het rustige aanzicht en het ontbreken van doorboringen dat de geïntegreerde felsbaan biedt. Er is niet één antwoord dat voor elk dak geldt.

Als uitbreiden een reële kans is binnen een paar jaar, is het beste moment om dat te bespreken voordat de eerste banen gelegd worden. Klikzink denkt daarin mee op basis van de tekening van het gebouw, kosteloos en zonder dat dat al een verplichting is.