Klikzink
Een zuiddak is voor de meeste opdrachtgevers het eerste vlak waar de zonnecellen komen. Het levert het hoogste dagtotaal van alle dakvlakken, met een piek rond het midden van de dag. Dat maakt het aanlokkelijk om in één keer vol te leggen. Maar niet elk project heeft het budget of de directe behoefte om dat nu al te doen. Dan is de vraag of je later kunt uitbreiden op het zuiden net zo belangrijk als de vraag hoeveel het nu oplevert.
Een dakvlak in felsbanen leg je in één werkgang: de banen liggen naast elkaar, blind bevestigd onder de fels, in een doorlopend patroon zonder onderbreking. Je kunt er niet, zoals bij panelen op beugels, na een paar jaar een rij bijzetten op een leeg stuk dak. Het vlak is af zodra het gelegd is. Wat je wel kunt regelen, is dat het vlak zelf ruimte laat voor méér vermogen op een later moment.
Dat kan op twee manieren. De eerste is door het zuiddak nu al volledig te beleggen met felsbanen met cellen, en een tweede dakvlak, bijvoorbeeld een aanbouw, dakkapel of bijgebouw met zuidoriëntatie, later apart uit te voeren. Dat is in feite een nieuw project op een nieuw vlak, met een eigen aansluiting op de omvormer. De tweede manier is subtieler: je legt het zuiddak nu met een combinatie van banen met cellen en gewone felsbanen zonder cellen, in hetzelfde profiel en dezelfde kleur, en vervangt een deel van de kale banen later door banen met cellen. Omdat de banen in werkende breedte en fels identiek zijn, valt visueel niet op waar de uitbreiding heeft gezeten. Het dak blijft één vlak, ook na de tweede bouwfase.
Op een zuiddak is de verleiding om meteen alles te beleggen groter dan op oost, west of noord, juist omdat de opbrengst per baan hoger ligt. Een opdrachtgever die twijfelt over het budget kiest daarom vaak niet voor minder dak, maar voor minder cellen op hetzelfde dak: het volledige zuidvlak wordt gelegd, met bijvoorbeeld de onderste rijen banen zonder cellen en de rest met. Dat scheelt investering nu, zonder dat het dak er later opnieuw open moet. Bij een dakvlak dat naar het noorden ligt speelt die overweging veel minder, omdat de opbrengst daar sowieso laag blijft en uitbreiden minder vaak de moeite loont.
Het hoogste dagtotaal is niet automatisch de beste reden om als eerste op het zuiden te beleggen en pas later uit te breiden. Dat hangt af van wanneer de stroom wordt gebruikt. Een zuiddak levert een geconcentreerde piek rond het middaguur. Een bedrijf met een productieproces dat vooral 's ochtends vroeg en aan het einde van de middag stroom vraagt, heeft aan die middagpiek relatief weinig als er geen opslag is. In dat geval kan het verstandiger zijn om de eerste fase te verdelen over bijvoorbeeld oost en west, met een vlakkere, langer gespreide opbrengst over de dag, en het zuiddak juist te bewaren als tweede fase voor wanneer er een accu bijkomt of het verbruiksprofiel verandert. De volgorde van uitbreiden wordt dan bepaald door het verbruik, niet door welk dakvlak op papier het meeste oplevert.
Ook bij woningen speelt dit. Een gezin dat overdag op kantoor zit en 's avonds veel stroom gebruikt, haalt uit een zuiddak een piek die grotendeels wegvloeit naar het net, tenzij er een accu of een warmtepomp met slimme sturing bijstaat. Wie dat nu nog niet heeft maar later wel overweegt, kan er voor kiezen het zuiddak alvast voor te bereiden met enkele banen zonder cellen, en die pas te vervangen zodra de accu er is en de piek daadwerkelijk wordt benut.
De bekabeling van een baan met cellen loopt onder de baan door naar binnen, net als bij de rest van het dak, zonder doorvoeren door het dakvlak zelf. Bij een dakvlak dat in twee fasen wordt gelegd, is het verstandig om nu al leidingcapaciteit en een aftakpunt te reserveren voor het deel dat later wordt aangevuld, ook als dat deel voorlopig nog met kale banen ligt. Dat voorkomt dat de installateur bij de tweede fase het dak weer open moet, of dat er een zichtbare kabelgoot langs de gevel bij moet komen. Dit soort keuzes ligt niet vast in een standaardmaat en verschilt per dakvlak, dus dat rekenen we uit op tekening.
Of het dakvlak in één keer of in twee fasen wordt gelegd, de bevestiging blijft hetzelfde: de banen worden blind geklemd onder de fels, zonder schroef of beugel door het staal. Bij een latere uitbreiding komt er dus geen extra doorboring bij, ook niet op de plek waar kale banen worden vervangen door banen met cellen. De coating en de kleur zijn zo gekozen dat een baan die vandaag wordt gelegd niet afwijkt van een baan die over een paar jaar wordt bijgeplaatst, zolang de levering van hetzelfde profiel komt. Dat is een van de redenen waarom wij aanraden om bij een gefaseerd zuiddak de maten en het legplan in één keer vast te leggen, ook als de uitvoering in stappen gaat.
Er zijn situaties waarin gefaseerd beleggen van het zuiddak geen goed idee is. Als het dak binnen een paar jaar toch al aan vervanging toe is, is het voordeliger om in één keer te beleggen: je bespaart dan op een tweede keer stellen van steigers, een tweede keer aansluiten en een tweede keer administratie bij de installateur. Ook bij een klein dakvlak, waar de extra opbrengst van een paar banen nauwelijks opweegt tegen de kosten van een tweede bouwfase, is in één keer volleggen vaak de nuchtere keuze. Fasering loont vooral bij een groter zuidvlak, waar het verschil tussen nu en later in aantal banen en in kosten wezenlijk is.
Deze systematiek van felsbanen met en zonder cellen naast elkaar geldt voor uitbreiden op elke oriëntatie, niet alleen op het zuiden. Het bijzondere aan het zuiddak is dat de afweging vaker in het voordeel van uitstellen kan uitpakken dan je zou denken, juist omdat de opbrengst zo geconcentreerd in het midden van de dag valt. Wie overweegt om te beginnen op oost en west en het zuiden te bewaren voor een tweede fase, vindt de vergelijking tussen die twee liggingen op de pagina over uitbreiden op oost en west.
De keuze tussen alles nu of in fasen hangt af van de vorm en oppervlakte van het dakvlak, het verbruiksprofiel van het gebouw en de vraag of er op termijn een accu bijkomt. Die combinatie is voor elk project anders, dus geven we geen vast bedrag of vast aantal banen mee op deze pagina. Stuur een tekening of een dakopname en we rekenen door wat een volledig zuiddak nu kost, wat een gefaseerde aanpak met kale banen ertussen kost, en wat er bij een latere uitbreiding aan bekabeling al klaar moet liggen.