Klikzink
Een schilddak heeft geen randen die haaks op de goot staan, zoals een zadeldak, maar vier vlakken die allemaal naar de nok toe lopen en elkaar ontmoeten in een hoekkeper. Voor een felsbaan die van de goot naar de nok loopt, betekent dat iets specifieks: geen twee banen op een schildvlak hebben dezelfde lengte. De baan naast de hoekkeper is kort, de baan in het midden van het vlak loopt door tot boven. Dat is anders dan bij een zadeldak, waar de meeste banen even lang zijn en alleen de banen bij de nok verspringen.
Die oplopende reeks lengtes is precies waarom de vraag over uitbreiden op een schilddak een ander antwoord krijgt dan op een eenvoudiger dakvorm. Bij dit product leg je in de fabriek vast welke banen cellen krijgen en welke niet. Dat kun je zo indelen dat de volle, lange banen in het midden van het vlak de cellen krijgen en de korte banen bij de hoekkeper leeg blijven, of omgekeerd. Wat je niet zomaar kunt doen, is een baan halverwege zijn lengte opsplitsen in een deel met cellen en een deel zonder. De baan is één stuk staal van goot tot nok.
Als je nu een deel van het schilddak met cellen legt en later een tweede deel wilt toevoegen, zijn er twee manieren om dat te doen. De eerste is per vlak: het zuidwestelijke schild krijgt nu cellen, het zuidoostelijke schild volgt later. Dat werkt zonder complicaties, want de twee vlakken staan los van elkaar en de hoekkeper vormt vanzelf de scheidslijn. Je moet dan wel weten dat je bij de tweede fase weer met dezelfde oplopende lengtereeks te maken hebt: de nieuwe banen naast die hoekkeper zijn weer kort, en een paar korte banen leveren nu eenmaal minder op dan een paar lange.
De tweede manier is binnen één vlak: nu een aantal banen met cellen, later de rest van dat vlak erbij. Dat kan ook, maar dan moet je bij het ontwerp al bepalen welke banen op welk moment gelegd worden, want een baan die al ligt vervang je niet zomaar tussen twee andere in. In de praktijk werkt dat het handigst als je de banen zonder cellen aan één kant van het vlak legt, tegen de hoekkeper aan waar de banen toch al kort zijn, en de banen met cellen in het midden waar de lengte het meest oplevert. Later vervang je dan de korte banen bij de hoekkeper voor banen met cellen, zonder dat je iets aan het midden van het vlak hoeft te doen.
Een voorbeeld: een woonhuis met een schilddak van vier vlakken, waarvan het zuidvlak het grootste oppervlak heeft. Bij de bouw wordt gekozen om eerst alleen de middelste acht banen van het zuidvlak met cellen te leggen, de banen die het langst zijn en dus het minst last hebben van de hoekkeper. De twee of drie kortste banen aan weerszijden, tegen de hoekkepers aan, worden als gewone felsbaan gelegd zonder cellen. Jaren later, als er behoefte is aan meer opwekking, worden precies die randbanen vervangen. De rest van het dak, inclusief de andere drie schilden, blijft ongewijzigd liggen.
Bij een zadeldak loop je vooral tegen de nok aan als grens tussen wat volledig ligt en wat een lengtemaat aangepast moet worden. Bij een schilddak is dat de hoekkeper, en die grens loopt schuin over het vlak in plaats van recht langs de bovenkant. Dat heeft een praktisch gevolg voor hoe je een uitbreiding indeelt: je kunt niet zeggen dat de onderste helft van het vlak nu wordt gelegd en de bovenste helft later, want elke baan raakt op een andere hoogte de hoekkeper. De indeling loopt dus in banen naast elkaar, niet in stroken boven elkaar.
Dit is ook de reden waarom je bij een schilddak eerder dan bij een zadeldak vooraf op tekening moet vastleggen welke banen in welke fase cellen krijgen. Bij een zadeldak met gelijke banen kun je nog wat schuiven in de volgorde, omdat de meeste banen toch dezelfde lengte hebben. Bij een schilddak ligt de lengte van elke baan al vast door de plek waar hij de hoekkeper raakt, en die plek verandert niet. Wie hier pas over nadenkt als het dak al ligt, ontdekt dat de indeling van de eerste fase de mogelijkheden voor de tweede fase al heeft bepaald.
Op de meeste schilddaken is uitbreiden in fases goed te plannen zolang je de indeling vooraf op tekening zet. Er zijn twee situaties waarin dat niet meer opgaat. De eerste is een schilddak met een klein vlak, waar de hoekkepers zo dicht bij elkaar komen dat er nauwelijks nog volle banen overblijven. Op een klein schildje van een uitbouw of een dakkapel kan het voorkomen dat er maar twee of drie banen naast elkaar passen, allemaal met een andere lengte. Voor zo'n vlak is een latere uitbreiding in de praktijk niet meer dan het vervangen van het hele vlak in één keer; er is te weinig ruimte om iets in twee fases op te delen.
De tweede situatie is een schilddak waarvan de vlakken op verschillende oriëntaties liggen, bijvoorbeeld één schild op het zuiden en de andere drie op oost, west en noord. Dan is de vraag over uitbreiden eigenlijk een vraag over oriëntatie, niet over de vorm van het dak. Voor die situatie is de manier waarop je een dakvlak op het zuiden anders aanpakt dan een vlak op het noorden, belangrijker dan de manier waarop de hoekkepers de banen indelen. De schildvorm bepaalt dan vooral hoe je binnen één vlak fases plant, niet of uitbreiden per saldo iets oplevert.
Op tekening is precies te zien hoe lang elke baan op elk van de vier schilden wordt en waar de hoekkepers de lengte afkappen. Daar wordt ook op vastgelegd welke banen nu cellen krijgen en welke banen als gewone felsbaan blijven liggen tot een latere fase. Voor een schilddak is dat een preciezere exercitie dan voor een zadeldak, juist omdat geen twee banen hetzelfde zijn. Wie een schilddak overweegt en rekening wil houden met uitbreiden op een later moment, kan de tekening van het dak insturen; daarop wordt aangegeven welke banen zich het beste lenen voor de eerste fase en welke voor later blijven liggen.