Klikzink
Een verzekeraar kijkt naar een dak anders dan naar een installatie die erop is gezet. Bij panelen op beugels ligt er iets bovenop het dakvlak dat er eerst niet was: een constructie met eigen bevestigingspunten, eigen gewicht, eigen kabels die over het dak lopen naar een omvormer. Daar stelt een verzekeraar vaak voorwaarden aan, over de manier van bevestigen, over de bekabeling, soms over de afstand tot de dakrand. Bij een felsbaan met de cellen erin zit die vraag anders in elkaar, want er is niets toegevoegd. De baan is het dak. De bevestiging van de baan is de bevestiging van het dak, en die verandert niet omdat er een cel in zit.
Dat geldt op elke gevelrichting, ook op het noorden. Maar op het noorden komt er een andere vraag bovendrijven, en die gaat niet over de verzekering maar over de opbrengst.
Een dakvlak dat naar het noorden helt, vangt het grootste deel van de dag weinig directe zon. Er valt wel licht op, en de cellen leveren wel iets, maar de opbrengst van een noordvlak ligt structureel onder die van een zuid, oost of west gericht vlak. Dat is geen kwestie van het type paneel of het type dak; dat is de stand van de zon ten opzichte van het vlak. Een felsbaan met cellen verandert daar niets aan. De cel zet licht om in stroom waar het op valt, en op het noorden valt er simpelweg minder op.
Omdat een baan met cellen duurder is dan een baan zonder cellen, is de vraag op het noorden niet of het technisch kan, want dat kan het, maar of het zin heeft om dat geld daar te besteden. Bij een zuidvlak is het antwoord meestal ja: daar staat de meeste opbrengst tegenover de meerprijs. Bij een noordvlak is dat antwoord minder vanzelfsprekend. Een aannemer die een schuur met een noord en een zuidhelling herbouwt, kan er bijvoorbeeld voor kiezen om alleen de zuidhelling met cellen uit te voeren en de noordhelling met gewone banen zonder cellen te dekken. Omdat de banen met en zonder cellen op elkaar aansluiten en in dezelfde kleur en lijn liggen, is er aan de buitenkant geen verschil te zien tussen een dakvlak dat volledig is uitgevoerd met cellen en een dakvlak waar alleen het zonvlak cellen heeft en het noordvlak niet. Dat maakt het een rekenkundige keuze, niet een esthetische.
Er zijn situaties waarin het wel logisch is om ook het noordvlak met cellen te leggen. Bij een klein bijgebouw waar toch nieuw dakmateriaal nodig is en waar de meerprijs van de cel per baan beperkt is ten opzichte van de totale dakbedekking, kan het simpeler zijn om het hele dak in één uitvoering te leggen dan om twee verschillende materialen te bestellen, te plannen en op de bouwplaats te laten aansluiten. Ook als de gewenste aansluiting op het elektrisch systeem eenvoudiger is met één doorlopend circuit over beide vlakken, kan dat de doorslag geven. In dat geval is de overweging niet de opbrengst van het noordvlak zelf, maar de eenvoud van uitvoering en aansluiting. Dat is een andere afweging dan bij het zuidvlak, waar de cel zich vooral op eigen kracht terugbetaalt in opgewekte stroom.
Voor de verzekeraar maakt de gevelrichting op zichzelf weinig verschil. Wat telt is de aard van de installatie: zit er iets bovenop het dak met eigen bevestigingspunten en kabelgoten, of is het dakvlak zelf de opwekker. Bij het eerste type vraagt een verzekeraar vaak naar de manier van monteren, naar de brandveiligheid van de bekabeling en soms naar een keuring na oplevering. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen is er geen tweede laag om te beoordelen. De klemmen die de baan aan de dakconstructie bevestigen zijn dezelfde klemmen die zonder cellen ook gebruikt zouden zijn. Er wordt niet extra doorboord voor een steun of een beugel, en er ligt geen kabel los over het dakvlak, want die gaat door de fels naar binnen. Een verzekeraar die het dak beoordeelt op de manier van bevestigen, ziet in dat opzicht een gewoon felsdak, of dat dak nou naar het noorden, het zuiden of een andere richting ligt.
Het enige waar de gevelrichting mogelijk wél meespeelt, is bij de vraag hoeveel opgewekt vermogen er op het dak aanwezig is en hoe dat is aangesloten op het elektrisch systeem van het gebouw. Dat is een vraag die los staat van de gevelrichting op zich, en die net zo goed gesteld wordt bij een zuidvlak met veel vermogen als bij een noordvlak met weinig. Voor die vraag is het relevant hoe de aansluiting is uitgevoerd, niet uit welke hoek de zon erop valt.
Bij een paneel op beugels op een noorddak spelen twee dingen samen die bij een geïntegreerd dakvlak niet spelen. Ten eerste is er de constructie zelf, met beugels die het dak doorboren en een montagesysteem dat aan windbelasting moet weerstaan, ook als het dak weinig opbrengst geeft. Ten tweede is er de afweging of het überhaupt de moeite waard is om een montagesysteem op een dak te zetten dat weinig oplevert, terwijl de constructie zelf, los van de opbrengst, evenveel materiaal en arbeid kost als op een zuiddak. Bij een felsbaan met cellen vervalt de eerste vraag, want er komt geen aparte constructie bij. Het dak wordt sowieso gelegd, met of zonder cel. De enige vraag die overblijft is die tweede: of de meerprijs van de cel zich op dit vlak loont, en dat is een rekenvraag, geen constructievraag.
Bij een woonhuis met een zadeldak dat naar het zuiden en het noorden helt, is het gebruikelijk om het zuidvlak volledig met cellen te leggen en het noordvlak met gewone banen zonder cellen te dekken. De aannemer bestelt dan twee soorten banen van dezelfde felsbaan, in dezelfde kleur, die op de nok tegen elkaar aansluiten. Vanaf de grond is aan het dak niet te zien welk vlak cellen heeft en welk vlak niet, want de matte donkere kleur en de lijn van de fels lopen door. De verzekeraar beoordeelt het hele dak als één felsconstructie, ongeacht welk deel cellen bevat, omdat de bevestigingswijze op beide vlakken identiek is.
Op het noorden verandert de verzekering niets aan het verhaal dat ook op andere gevelrichtingen geldt: het dakvlak is de opwekker, er is geen tweede constructie te beoordelen, en de bevestiging van het dak is de bevestiging van de opwekking. Wat wel verandert is de vraag of de cel op dat vlak de moeite waard is, en dat antwoord hangt af van de opbrengst die er tegenover staat, niet van wat een verzekeraar ervan vindt. Wie twijfelt of een noordvlak met cellen moet worden uitgevoerd of beter met gewone banen wordt gedekt, kan de tekening naar Klikzink sturen. Het doorrekenen van die keuze, per dakvlak en per uitvoering, kost niets.