Klikzink
Bij brand of bij onderhoud moet het vlak met zonnecellen spanningsloos gemaakt kunnen worden zonder dat iemand het dak op moet. Dat is waar de veiligheidsschakelaar voor is: een voorziening die de opwekking loskoppelt van de rest van de installatie, zodat een monteur of de brandweer met zekerheid weet dat er geen spanning meer op de kabels staat die naar het dak lopen.
Bij een vrijstaande woning zit die schakelaar meestal in de meterkast, dicht bij de omvormer, en is hij te herkennen aan een duidelijk label. Bij nieuwbouw wordt de plek al op tekening vastgelegd, samen met het tracé van de kabels, zoals ook beschreven staat bij [hoe de stroom naar binnen komt](/dakstroom/vrijstaande-woning/stroom-naar-binnen). Bij een bestaande woning waar het dak vervangen wordt, wordt de bestaande meterkast opnieuw bekeken: past de schakelaar op de plek waar hij nu hangt, of moet hij mee verhuizen omdat er een tweede vlak bijkomt.
Een rijtjeshuis heeft doorgaans één dakvlak, één richting, één set kabels die samenkomt bij één schakelaar. Een vrijstaande woning heeft vaker een schilddak of een dak met een kap aan voor- en achterzijde, soms met een dakkapel of een aanbouw met een eigen plat vlak ertussen. Dat betekent meer oppervlak, maar ook meer keuzes: welk vlak krijgt cellen, welk vlak blijft gewoon fels zonder opwekking, en hoe worden die vlakken door elkaar geschakeld.
Bij een woning met een zuidvlak en een noordvlak is de opbrengst van het noordvlak meestal beperkt, en het is dan de vraag of dat vlak het waard is om mee te nemen in de opwekking. Wordt het wel meegenomen, dan komt er een tweede string bij, met een eigen aansluiting op de omvormer en een eigen deel van de bekabeling dat door de schakelaar moet kunnen worden losgekoppeld. Bij een woning met vier dakvlakken op de hoeken, zoals bij een schilddak vaak het geval is, kan het voorkomen dat er drie of vier strings samenkomen voordat alles bij de schakelaar en de omvormer aankomt. Wij rekenen op tekening uit welke vlakken de moeite waard zijn en hoe de bekabeling dan het handigst loopt, zodat er niet meer schakelmateriaal komt dan nodig is.
De schakelaar maakt het vlak spanningsloos aan de kant van de installatie in huis. Hij zorgt er niet voor dat de kabels op het dak zelf, tussen de banen, ook meteen zonder spanning zijn: zolang er licht op de cellen valt, wekken ze op. Dat geldt voor elk systeem met zonnecellen, of ze nu op beugels liggen of in het dakvlak zelf verwerkt zijn zoals bij deze felsbaan, en het is de reden waarom de brandweer bij een zonnedak altijd met een vaste procedure werkt in plaats van blind op één schakelaar te varen.
Waar het bij deze felsbaan wel verschil maakt, is de plek waar de kabels lopen. Bij panelen op beugels liggen de kabels los onder de panelen, tussen de onderconstructie en het dakvlak, zichtbaar voor wie eronder kijkt en bereikbaar voor wie iets moet loskoppelen. Bij deze felsbaan liggen de kabels in het profiel van de baan zelf en komen ze pas onder de gording of bij de doorvoer naar buiten, op de plek die vooraf is vastgelegd. Dat is net zo goed te beheersen, maar het vraagt dat die doorvoer en het tracé vooraf op tekening staan, niet achteraf worden bedacht wanneer het dak al ligt.
Bij een vrijstaande woning met twee of meer vlakken met cellen is de vraag niet alleen waar de schakelaar zit, maar ook of er één schakelaar voor het hele huis komt of dat elk vlak zijn eigen deel krijgt dat afzonderlijk is los te koppelen. Bij een eenvoudig zadeldak met cellen op één helling is één schakelaar meestal voldoende. Bij een woning met een hoofdvolume en een aanbouw, waarbij beide een eigen dakvlak met cellen hebben, ligt het voor de hand om die twee vlakken apart schakelbaar te maken, zodat bij onderhoud aan de aanbouw het hoofddak niet mee uit hoeft.
Dat onderscheid wordt gemaakt op het moment dat de installatie wordt ontworpen, in overleg met de installateur die de omvormer en de bekabeling plaatst. Wij leveren de banen en denken mee over waar de kabels het dakvlak verlaten, maar de indeling van de schakelaars en de plek van de omvormer, zoals ook toegelicht bij [waar de omvormer komt](/dakstroom/vrijstaande-woning/omvormer), is aan de elektrotechnische kant van het project.
In de praktijk bedient de bewoner de schakelaar zelden zelf. Hij wordt gebruikt door een installateur die onderhoud doet aan de omvormer, door een monteur die een baan moet vervangen, of door de brandweer bij een incident. Voor de bewoner is het voornaamste dat hij weet dat de schakelaar er is en waar, zodat hij dat bij een storing of een calamiteit kan doorgeven. Bij een vrijstaande woning met een grotere meterkast en vaak ook een aparte technische ruimte is er meer plek om dit netjes en overzichtelijk aan te leggen dan bij een rijtjeshuis, waar de meterkast krap is en alles dicht op elkaar hangt.
Omdat een vrijstaande woning meestal meerdere dakvlakken met verschillende oriëntaties heeft, is de vraag welk vlak wel en welk vlak niet wordt uitgevoerd met cellen niet alleen een vraag over opbrengst, maar ook over hoeveel schakelmateriaal en bekabeling er nodig is om het geheel veilig en overzichtelijk te houden. Een vlak erbij nemen omdat het er nu eenmaal is, terwijl het weinig oplevert, betekent een extra string, extra aansluitpunten en een iets ingewikkelder schema in de meterkast. Dat is niet onoverkomelijk, maar het is een afweging die per dak gemaakt wordt, niet iets waarvoor een standaardantwoord bestaat.
Dit is typisch een onderdeel waarbij we liever vooraf meekijken op tekening dan achteraf een oplossing zoeken. Stuur de dakvlakken met hun oriëntaties door en we geven aan welke vlakken voor deze felsbaan in aanmerking komen en hoe de bekabeling en de schakelaar zich daartoe het beste verhouden.