Klikzink
Een asbestsanering begint met een verplichting, niet met een keuze. De oude golfplaten of leien met asbest moeten eraf, gecertificeerd verwijderd worden en afgevoerd worden. Er komt dan een nieuw dak op de woning, of je nu wilde vervangen of niet. Dat is het moment waarop de vraag verandert. Niet meer: wil ik zonnepanelen op mijn dak, maar: wat leg ik terug op een dak dat toch al kaal ligt.
Bij een rijtjeswoning is dat vaak een simpele rekensom, één dakvlak, één oriëntatie, één beslissing. Bij een vrijstaande woning ligt dat anders. Er is meer dakvlak, en dat dakvlak is vaak verdeeld over twee, drie of vier hellingen die niet allemaal naar het zuiden kijken. Een royale kap met een zuidkant, een noordkant en misschien nog een aanbouw of dakkapel ertussen is bij vrijstaande woningen eerder de regel dan de uitzondering. Dat betekent dat de vraag niet is of je het hele dak met opwekking bedekt, maar welk vlak je daarvoor gebruikt en welk vlak je gewoon met een felsbaan zonder cellen afdekt.
De felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is precies voor dit soort momenten gemaakt. Het is een gewone stalen klikfelsbaan, Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating, werkende breedte 475 mm, fels 35 mm haaks en blind bevestigd met klemmen onder de fels. Er gaat geen schroef door het dakvlak. Het verschil met een gewone felsbaan is dat een deel van de banen de zonnecellen in het vlak zelf heeft, mat en donker, op precies dezelfde lijn als de banen ernaast. Je kunt op het ene dakvlak kiezen voor volledig felswerk met cellen, op het andere voor gewone banen zonder cellen, en dat sluit strak op elkaar aan omdat het één en dezelfde baan is, met of zonder cellen erin.
De reden dat dit bij een asbestsanering vaak wél en anders vaak niet uitkomt, zit in de kosten die je al maakt. Een dak eraf halen, een dak erop leggen: dat gebeurt bij een sanering toch al. De stelling, het transport, de kraan of steiger, de afvoer van het oude materiaal, dat zijn kosten die je betaalt zodra er iets vervangen wordt, los van wat er precies op het dak komt te liggen. Als je dan een gewoon dak legt en er later panelen op beugels bij zet, betaal je die opbouwkosten twee keer: eenmaal voor het dak, eenmaal voor de constructie waarmee de panelen erboven komen te hangen. Leg je in plaats daarvan een felsbaan met cellen erin, dan betaal je die opbouwkosten één keer, voor dak en opwekking samen.
Dat is ook precies waarom dit product duurder is per wattpiek dan een paneel op een bestaand dak, en waarom het geen goed idee is om een dak dat er nog jaren mee kan er voortijdig af te halen alleen om deze banen te kunnen leggen. Het voordeel zit in het combineren van twee investeringen die anders los van elkaar zouden staan. Heb je nog geen asbestsanering, geen lekkage, geen einde levensduur in zicht, dan is een paneel op beugels op het bestaande dak vrijwel altijd de eenvoudigere en goedkopere weg. Dit product is gemaakt voor het moment waarop het dak er hoe dan ook af moet, niet voor het moment waarop je toevallig zin hebt in zonnepanelen.
Bij een vrijstaande woning met meerdere hellingen is de praktische vraag na de sanering: leg je op alle vlakken banen met cellen, of alleen op de vlakken die er iets aan hebben. Een noordvlak dat vrijwel geen directe zon krijgt, levert weinig op ten opzichte van wat het kost, ook al is de meerprijs van een baan met cellen tegenover een baan zonder cellen op zichzelf beperkt. Andersom is een royaal zuidvlak zonder veel schaduw van schoorstenen, dakkapellen of buurpanden precies het vlak waar het wél zin heeft.
Een aanbouw of garage die tegen het hoofdgebouw aan staat en met een lager, vlakker dak eronder ligt, wordt vaak vergeten in dit soort overwegingen, terwijl dat vlak juist makkelijk mee te saneren en mee te bedekken is als het toch al in de planning staat. Andersom kan een complex dakvlak met veel doorvoeren, dakramen of een schoorsteen er middenin, minder geschikt zijn: niet omdat het product het niet aankan, maar omdat er dan relatief veel losse, kleinere stukken baan nodig zijn tussen de obstakels door, wat de verhouding tussen wat je erin steekt en wat het vlak oplevert minder gunstig maakt.
Omdat elke vrijstaande woning een andere combinatie van hellingen, oriëntaties en obstakels heeft, is dit precies waar we op tekening naar kijken. Er is geen algemene regel die voor elk dak opgaat, en een getal over wattpiek per vierkante meter of terugverdientijd dat we hier zouden noemen, zou voor het ene dakvlak kloppen en voor het andere volledig mis zijn. Wat we wel kunnen doen is op basis van de tekening van de woning aangeven welk vlak wel en welk vlak niet in aanmerking komt, en wat het verschil in kosten is tussen een dak met en zonder geïntegreerde opwekking op dat specifieke vlak.
Een asbestsanering heeft een eigen procedure: inventarisatie, sloopmelding, verwijdering door een gecertificeerd bedrijf, vrijgave van het perceel, en dan pas de nieuwe dakbedekking. Dat betekent dat er tussen het moment van de asbestinventarisatie en het moment van herdekken enige tijd zit, en die tijd is precies de periode waarin de keuze voor het nieuwe dak gemaakt moet worden. Wachten tot de sloophal er al is en dan pas beginnen met nadenken over wat erop terugkomt, is te laat: de maatvoering van de banen, de plek van de doorvoeren voor bekabeling en de indeling van welke baan met en welke zonder cellen ligt, moet al vaststaan voordat de dekker aan de nieuwe kant begint.
Voor een aannemer of architect die de sanering begeleidt, is het daarom praktisch om deze afweging parallel aan de saneringsplanning te laten lopen, niet erna. De felsbanen zelf worden op maat gewalst, met eigen walsmachines, dus de levertijd is te plannen zodra de maten van de dakvlakken vaststaan. Dat is ook precies waarom vroeg contact tijdens de saneringsvoorbereiding meer ruimte geeft dan wachten tot het dak al open ligt.
Het resultaat van deze afweging is meestal geen dak dat volledig met opwekkende banen is bedekt, en ook niet een dak zonder enige integratie. Het is een dak waarbij het zuidvlak, en eventueel een aangrenzend vlak met goede lichtinval, met banen met cellen is uitgevoerd, terwijl het noordvlak en de minder gunstige stukken met dezelfde felsbaan zonder cellen zijn afgewerkt. Omdat het dezelfde baan is, in dezelfde kleur en op dezelfde lijn, is dat verschil vanaf de grond nauwelijks te zien: het dak blijft één vlak, ook al ligt het ene deel wel en het andere deel niet stroom op te wekken.
Wie dit overweegt na een asbestmelding, doet er goed aan de tekening van de woning met alle dakvlakken en hun oriëntatie aan te leveren. Daarop is te zien welk vlak wel en welk vlak niet in aanmerking komt, en wat dat betekent voor de kosten van het totale dak.