Klikzink
Een schilddak heeft geen kopgevels. Alle vier de zijden lopen schuin naar de nok toe, en op elke hoek waar twee vlakken samenkomen ligt een hoekkeper. Dat is een andere situatie dan een zadeldak met twee vlakken en rechte, gelijke banen van goot tot nok. Op een schild is bijna geen enkele baan even lang als zijn buurman. Aan de rand van het vlak, bij de hoekkeper, wordt elke baan korter, tot de laatste baan in de hoek nog maar een smalle punt is.
Voor een felsbaan met zonnecellen erin verandert dat niets aan hoe het dak dicht blijft. Het water loopt over het stalen vlak naar de goot, de fels tussen twee banen staat haaks omhoog en daar komt geen water doorheen, en er gaat geen schroef of klem door het staal om iets aan de buitenkant te bevestigen. Dat laatste is precies het verschil met een paneel op beugels: daar wordt het dakvlak doorboord om de drager vast te zetten, en elke doorboring is een plek waar afdichting moet blijven werken, jaar na jaar, ook op een dak met vier hellingen en dus vier keer zoveel hoeken en overgangen. Bij de felsbaan is de bevestiging van het dak ook de bevestiging van de opwekking, en die bevestiging zit onder de fels, niet in het vlak.
Wat op een schilddak dan wél de aandacht vraagt, is niet het vlak zelf maar de randen ervan. De hoekkeper is de plek waar twee schuine vlakken elkaar raken en waar het water van beide kanten samenkomt voordat het naar de goot verdwijnt. Op een zadeldak, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op een zadeldak, komt die keper niet voor; daar is de enige lange naad de nok zelf. Op een schild is er per hoek een extra lijn waar de plaatwerker een keperstuk maakt dat de twee vlakken overlapt en het water afvoert zonder dat het onder de banen komt. Dat is een stuk maatwerk, geen probleem van het paneel of de cel erin, maar van het plaatwerk eromheen, en het is precies zo'n stuk als er ook zonder zonnecellen al gemaakt zou worden.
De doorvoer van de kabel naar binnen is op een schilddak een kwestie van kiezen welk vlak en welke baan. Bij een paneel op beugels ligt de bekabeling los boven het dak en kruipt hij via een kabelgoot naar een doorvoer die vaak toch weer een gat in het dakvlak vergt. Bij de felsbaan loopt de kabel onder de banen door, tussen de klemmen die de fels vasthouden, naar één doorvoerpunt. Op een schild is het verstandig dat punt te kiezen op het vlak met de langste volle banen, meestal het grootste van de vier, zodat de kabel niet steeds langs korte kepervlakken moet worden omgeleid. Een aannemer die op tekening al weet welk vlak dat wordt, kan de doorvoer daar meteen inplannen in plaats van hem achteraf te moeten verplaatsen.
Op een zadeldak lopen alle banen even lang van goot tot nok en past een vast aantal volle cellen precies. Op een schilddak niet. Elke baan op een schild vlak wordt, naarmate hij dichter bij de hoekkeper ligt, een stukje korter dan zijn buurman verderop. Dat betekent dat niet elke baan op elk schild vlak een volle rij cellen kan dragen: de banen die eindigen op de punt bij de keper zijn vaak te kort voor een volledige cel en worden dan als baan zonder cellen uitgevoerd. Dat is geen gebrek, het is een gevolg van de vorm van het dak, en het bepaalt voor een deel hoeveel opwekkende meters er op een schild passen ten opzichte van een zadeldak van vergelijkbare oppervlakte.
Dit is meteen de plek waar de ligging het antwoord kan omdraaien. Bij een klein schilddak, met veel korte hoekbanen en weinig ruimte voor volle lengtes, kan het aandeel bruikbare banen zo laag worden dat een gewoon paneel op beugels, geplaatst op het grootste vlak zonder kepers in het midden, meer opwekkend oppervlak oplevert voor hetzelfde dak. Op een groot schild met ruime vlakken en kepers alleen aan de randen speelt dat veel minder: daar is de verhouding volle tot korte banen vergelijkbaar met een zadeldak. Het verschil zit dus niet in de vorm schilddak op zichzelf, maar in de maat van elk vlak en de plek van de kepers, en dat is precies waarom wij het op tekening uitrekenen in plaats van er een algemene regel van te maken.
Voor onderhoud maakt een schilddak weinig verschil met een zadeldak: de banen liggen vlak, er is geen opstaande rand die vuil of blad vasthoudt, en regen spoelt het vlak vanzelf schoon. Waar op een schild wel iets meer aandacht naar gaat, zijn de vier gotenlijnen en de vier hoekkepers, simpelweg omdat er meer van zijn dan bij een zadeldak. Dat is een kwestie voor de dakbedekker die het keperwerk aanlegt, niet voor de cellen in het vlak.
De vergelijking met een paneel dat los boven een bestaand felsdak wordt gemonteerd, zoals wij beschrijven bij de vergelijking met een felsdak met panelen erop, is op een schilddak nog relevanter dan op een zadeldak. Een schild heeft van nature al meer randen en overgangen dan een zadeldak; een tweede laag beugels erboven voegt op elk van die vlakken een extra reeks bevestigingspunten toe, precies op de plek waar het plaatwerk door de kepers al ingewikkelder is. Bij de felsbaan met cellen erin blijft het aantal doorvoeren door het dakvlak zelf op nul, ongeacht hoeveel vlakken en kepers het schild heeft.
Of dat de investering waard is, hangt af van dezelfde regel die overal geldt: het loont wanneer het dak toch vervangen wordt of bij nieuwbouw, omdat dan één keer wordt betaald voor dak en opwekking samen. Op een schilddak met veel korte banen kan het zijn dat een deel van het vlak beter met een gewoon paneel wordt ingevuld en een ander deel met de felsbaan; dat is een keuze per vlak, niet per gebouw. Stuur de dakvorm en de maten van de vier schilden naar Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en het wordt op tekening doorgerekend welke vlakken zich lenen voor volle banen en welke niet. Dat meedenken kost niets.