Klikzink
Niets doen is ook een keuze, en vaak een goede. Een dak dat droog is en nog jaren meegaat, hoef je niet aan te raken voor stroom. Deze pagina gaat over het moment waarop die keuze omslaat: wanneer een dak toch aan vervanging toe is, of wanneer er nieuwbouw gepland staat, en de vraag zich aandient of het dakvlak dan meteen de stroom kan leveren in plaats van er later panelen op te zetten.
Een bestaand, gezond dak waterdicht houden is in de kern simpel: er verandert niets aan. De felsen liggen er, de overlappen doen hun werk, het water loopt af zoals het altijd heeft gedaan. Zodra je op dat dak panelen op beugels zet, voeg je iets toe dat er niet stond: doorvoeren voor de bevestiging, kabels die over het dakvlak naar een verzamelpunt lopen, en een rand waar het paneel het dakvlak weer vrijgeeft. Elk van die punten is een plek waar water zich anders gedraagt dan op een baan zonder toevoegingen. Meestal gaat dat goed. Maar het is een ander soort waterdicht dan een dak dat gewoon zichzelf is.
De felsbaan met cellen erin is geen toevoeging aan een bestaand dak, het is het dak. Er gaat geen schroef doorheen om iets vast te zetten; de klemmen die de baan op zijn plek houden onder de fels zijn dezelfde bevestiging die er zou zitten als er geen cel in de baan lag. Daarmee verdwijnt de doorvoer als aandachtspunt niet helemaal, maar wel voor het grootste deel. Wat overblijft zijn drie plekken die om aandacht vragen, en die zijn niet anders dan bij een gewoon felsdak: de kabeldoorvoer naar binnen, de aansluiting aan de nok, en de overgang van een baan met cellen naar een baan zonder cellen ernaast. Dat zijn precies de plekken waar op elk dak, met of zonder cellen, het detail moet kloppen.
De kabeldoorvoer is het punt waar de vergelijking met niets doen het duidelijkst wordt. Op een dak zonder opwekking is er geen kabel die naar binnen moet. Zodra er cellen in het dakvlak liggen, moet er een doorvoer komen, en die doorvoer is een onderbreking van een vlak dat anders ongebroken zou zijn. Bij panelen op beugels ligt die doorvoer meestal op een vaste plek onder de rij panelen, vaak met meer kabel over het dak dan bij een felsbaan waar de bedrading in de baan zelf al is voorbereid. Bij de felsbaan met cellen is er één doorvoer per baan of per groep banen nodig, op een vaste positie die vooraf op tekening wordt bepaald, net zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/dakstroom/waterdicht). Minder doorvoeren betekent minder plekken om te controleren, niet nul.
De aansluiting aan de nok is een tweede punt waar het verschil met niets doen zichtbaar wordt, en waar de vergelijking met panelen op beugels in het voordeel van de felsbaan uitvalt. Bij beugels bouwt de bevestigingsconstructie vaak op tot aan de nok, met een aparte afwerking waar het paneel stopt en de nokafdekking begint. Dat is een overgang tussen twee systemen die niet voor elkaar zijn ontworpen. Bij de felsbaan loopt de baan door tot de nok zoals elke felsbaan dat doet, met of zonder cel erin. De nokdetaillering is dezelfde die het bedrijf al jaren toepast op daken zonder opwekking. Er is dus geen tweede systeem dat op het eerste moet aansluiten, wat op zichzelf al een bron van fouten wegneemt.
De overgang van een baan met cellen naar een baan zonder cellen is het detail dat bij dit product nieuw is, en waar niets doen simpelweg niet aan de orde is omdat die overgang er dan niet is. In de praktijk ligt niet het hele dakvlak vol met cellen: op een schilddak bijvoorbeeld leveren de vlakken op het noorden weinig op, zoals uitgewerkt staat op de pagina over [waterdicht op het noorden](/dakstroom/waterdicht/op-het-noorden), en daar kiest men vaak voor gewone banen zonder cel. De felsbaan is aan beide zijden van die overgang identiek qua profiel en fels, dus het is een naad tussen twee gelijke onderdelen, niet tussen twee verschillende materialen. Dat maakt de overgang minder kwetsbaar dan een rand waar een paneel het dakbedekkingsmateriaal weer vrijgeeft.
De eerlijke vergelijking gaat verder dan alleen deze drie punten. Een dak dat niets doet heeft nul extra aandachtspunten, en dat is een reëel voordeel. Als het dak nog twintig jaar meegaat en er geen aanleiding is om erop te bouwen, is de goedkoopste en meest waterdichte oplossing gewoon het dak laten wat het is en, als er behoefte is aan stroom, panelen op beugels te overwegen op het moment dat dat wél nodig is. Panelen op beugels hebben ook een voordeel dat de felsbaan niet heeft: ze staan los van het dakvlak, dus als er onderhoud nodig is aan de bekabeling of aan een paneel, til je het paneel op en werk je aan de bovenkant. Bij de felsbaan zit alles in het dakvlak zelf verwerkt, wat betekent dat vervanging van een baan ook vervanging van een deel van het dakvlak is. Dat is geen nadeel dat de waterdichtheid raakt, maar wel een die de afweging compleet maakt.
Waar dit voor de opdrachtgever op neerkomt is een tijdsvraag, niet alleen een technische. Wachten tot het dak aan de beurt is, is bij dit product vaak het juiste advies, want de felsbaan met cellen wordt pas voordelig ten opzichte van niets doen op het moment dat er toch nieuw dakmateriaal komt. Op dat moment betaal je één keer voor het dak en de opwekking samen, in plaats van twee keer: eerst voor het dak, later voor de panelen erop. Wie nu een goed dak heeft en overweegt dat dak vroegtijdig te vervangen alleen om de cellen erin te krijgen, kiest voor een duurdere en niet per se waterdichtere oplossing dan wachten en dan alsnog panelen op beugels plaatsen wanneer het dak wél aan vervanging toe is.
De momenten waarop uitstel wél geld kost, zijn te herkennen. Een dak dat binnen een paar jaar toch vervangen wordt, een nieuwbouwproject waar het dakpakket nog gekozen moet worden, of een verbouwing waarbij de kap er al af moet: in die gevallen is het combineren van dak en opwekking in één bouwstroom vaak voordeliger dan het twee keer doen. Bij een dak dat er verder goed bij staat en nog een lange levensduur voor zich heeft, is uitstel geen verlies maar gewoon verstandig plannen.
Omdat elke situatie anders ligt, wat het dakvlak betreft en wat de planning van vervanging of nieuwbouw betreft, rekent Klikzink dit door op basis van een tekening. Boylestraat 22 in Ede is het adres waar de walsmachines staan die de banen op maat produceren, en meedenken over welk moment voor uw dak het juiste is, kost niets.