Waar de omvormer komt bij een woonhuis

De zonnecellen in het dakvlak leveren gelijkstroom. Om die stroom te kunnen gebruiken in het huis, of terug te leveren aan het net, moet die eerst worden omgezet naar wisselstroom. Dat gebeurt in de omvormer. Dat kastje moet ergens hangen, en bij een woonhuis is die plek meestal geen probleem, maar wel een keuze die je bewust maakt in plaats van gedachteloos maakt.

Een omvormer wil droog staan, koel staan en bereikbaar blijven. Droog is duidelijk: geen kruipruimte die af en toe blank staat, geen buitenmuur zonder overkapping. Koel is minder vanzelfsprekend. Een omvormer die op een zonnige zuidmuur in de volle buitenlucht hangt, of boven een cv-ketel die de hele dag warmte afgeeft, moet harder werken om zichzelf niet te warm te laten worden. Bij een gemiddeld woonhuis is de meterkast, een bijkeuken, een garage of een geïsoleerde zolder meestal ruim koel en droog genoeg. Bereikbaar wil zeggen dat iemand er zonder ladder en zonder gedoe bij kan om een lampje af te lezen of, in het uitzonderlijke geval dat het nodig is, iets te resetten.

De plek bepaalt de kabelroute, en de kabelroute bepaalt of de plek handig is

De gelijkstroomkabel loopt van het dak naar de omvormer. Bij een gemiddeld dakvlak op een woonhuis is die route zelden een probleem: een leidingschacht, een spouw, een paar meter langs een dakvoet, en de kabel is binnen. Bij een klein huis met een compacte kap ligt de meterkast vaak al vlak onder het dakvlak, en dan is de keuze bijna gemaakt voordat je erover na hoeft te denken.

De afstand wordt pas een echte overweging bij een groter dakvlak, of bij een huis waar de meterkast aan de andere kant van het pand zit dan het dakvlak met de cellen. Dan loop je een langere kabel door het huis, en dat is op zichzelf geen probleem, maar het is wel iets om op tekening te bekijken voordat er een gat in een plafond of een muur wordt gemaakt dat er niet had gehoeven. Bij een verbouwing waar het dak toch open gaat, is dit het moment om die route in één keer goed te leggen, in plaats van hem achteraf te bedenken.

Ochtend, avond en de zon op zijn hoogst

Bij een gewoon woonhuis ligt het verbruik doorgaans hoger 's ochtends en 's avonds: koffie zetten, douchen, koken, de wasmachine die 's avonds aan gaat. De zon staat op die momenten niet op zijn sterkst; die piek ligt midden op de dag, wanneer de bewoners vaak niet thuis zijn of in ieder geval minder verbruiken. Dat verschil tussen wanneer er stroom wordt opgewekt en wanneer die wordt gebruikt, bepaalt wat er met het overschot gebeurt: het gaat naar het net, of het gaat, als daar een batterij hangt, eerst naar die batterij.

Dat verschil raakt de plek van de omvormer niet rechtstreeks, maar het raakt wel de bekabeling ernaartoe. Een omvormer die ook een thuisbatterij aanstuurt, heeft een extra aansluiting nodig en dus iets meer ruimte om hem heen dan een omvormer die alleen naar de meterkast werkt. Wie overweegt om later een batterij bij te plaatsen, kan daar nu al rekening mee houden bij het kiezen van de plek, zodat er straks niet alsnog een kastje verplaatst moet worden.

Wat dit in de praktijk betekent voor een gewoon huis

Bij een doorsnee rijtjeshuis of vrijstaande woning met een gemiddeld dakvlak is de omvormer meestal een kastje van het formaat van een kleine archiefdoos, dat tegen een wand in de meterkast, een bijkeuken of op zolder hangt. De kabel van het dak komt via de spouw of een bestaande leidingschacht naar binnen, sluit aan op de omvormer, en van daar loopt een korte wisselstroomkabel naar de meterkast. Bij nieuwbouw is dit traject eenvoudig mee te nemen in de bouwtekening; bij een dakvervanging op een bestaand huis kijken we mee met wat er al aanwezig is aan leidingwerk, zodat er niet meer hoeft te worden opengebroken dan nodig.

Hoe groot het dakvlak precies is, hoeveel banen met cellen erin liggen en hoe ver de meterkast daar vandaan zit, verschilt van huis tot huis. Dat rekenen we uit op tekening, niet in algemene regels op deze pagina. Wat op de ene woning een kabel van een paar meter door een spouw is, kan op een ander huis een langer traject door een kruipruimte zijn. Beide zijn op te lossen, maar de goede oplossing verschilt per situatie, en die bepalen we het liefst voordat het dak eraf gaat en niet erna.

Waar dit los van staat

Deze pagina gaat alleen over de plek van de omvormer en de route van de kabel ertussen. Hoe de stroom precies van het dakvlak naar binnen komt, met welke aansluiting en welke doorvoer, staat op de pagina daarover. Wat er gebeurt bij schaduw op het dak, bij hagel of storm, of bij een defecte baan, staat elk op hun eigen pagina, net als de vragen over onderhoud, schoonmaak, brandveiligheid, verzekering en garantie. Die keuzes staan los van waar het kastje hangt dat de stroom omzet, en verdienen allemaal hun eigen antwoord in plaats van een half antwoord hier.

Wie op dit moment een dakvervanging of een nieuwbouwplan met geïntegreerde zonnecellen overweegt, kan de plattegrond en de dakligging naar Klikzink sturen. Op tekening bekijken we waar het dakvlak, de meterkast en het leidingwerk zich tot elkaar verhouden, en waar de omvormer dan het handigst hangt.