Klikzink
Een felsbaan heeft geen naad om overheen te leggen, geen kier tussen paneel en dakvlak en geen rand waar bladval blijft liggen. Mos heeft vocht en een plek om te blijven zitten nodig, en dat vindt het bij een gewoon opgelegd zonnepaneel juist onder de montage: in de ruimte tussen paneel en dakbedekking, waar wind niet komt en water wel blijft staan. Bij een felsbaan met de cellen in het vlak zelf is die ruimte er niet. Het water loopt over een vlakke, gladde plaat naar de goot, precies zoals het over de rest van het dak loopt.
Dat betekent niet dat er nooit iets aanslaat. Mos en algen zoeken de plek waar wel iets houvast biedt: de fels zelf, de haaks opstaande rand tussen twee banen, en de overgang bij de nok of de dakrand waar minder wind en meer schaduw is. Op een plat dakvlak zonder obstakels blijft het meestal droog genoeg om niets te laten hechten. Bij een zorginstelling met veel techniek op het dak, luchtbehandelingskasten, doorvoeren, een verhoogde rand rond een liftschacht, ontstaan er lokaal wel plekken met minder wind en meer schaduw, en daar zie je als eerste een groene waas ontstaan. Dat is geen probleem van de felsbaan, het is een probleem van de plek op het dak, en dat geldt voor elk dakbedekkingssysteem.
Wat vervuiling kost aan opbrengst hangt af van waar het zit en hoe dik de laag is. Een dun laagje stofvervuiling over het hele dakvlak scheelt weinig, omdat het licht nog grotendeels doorkomt. Een opgehoopte laag mos of blad op één plek is anders: daar komt vrijwel geen licht meer door, en die cel levert op dat stukje niets meer. Hoeveel dat scheelt op de opbrengst van het hele dakvlak durven we niet in een getal te zetten, dat verschilt per gebouw, ligging en omgeving. Wat we wel weten is dat het risico kleiner is dan bij een paneel op beugels, simpelweg omdat er minder plekken zijn waar vuil kan blijven liggen.
Bij een zorginstelling is de vraag niet alleen wat er aanslaat, maar ook wanneer je erbij mag komen om het weg te halen. Dit is een gebouw dat nooit dicht kan. Er is geen nacht waarin de stroom uit mag, geen weekend waarin de afdeling leeg is, geen moment waarin je het dak zonder overleg mag afsluiten. Onderhoud aan het dakvlak, of dat nu een controle van de fels is of het verwijderen van mos bij een schaduwplek, moet passen binnen wat het gebouw op dat moment toelaat: geen graafwerk of steiger boven een ruimte waar op dat moment patiënten liggen, geen onderbreking van de stroomvoorziening naar apparatuur die aan moet blijven staan. Hoe je het dakvlak schoonmaakt bij zo'n gebouw staat uitgebreider beschreven bij [hoe je het schoonmaakt bij een zorginstelling](/dakstroom/zorginstelling/schoonmaken); hier gaat het vooral om wat er precies groeit en waar.
Dat gebouw nooit dicht kan, bepaalt ook de volgorde waarin een dakvlak met geïntegreerde opwekking wordt aangelegd of vervangen. Je werkt niet baan voor baan van de ene dakrand naar de andere zonder rekening te houden met wat daaronder gebeurt. Bij een bestaand gebouw waar het dak vervangen wordt terwijl de instelling in bedrijf blijft, wordt het werk in stroken ingedeeld die aansluiten op de indeling van de ruimtes eronder: eerst het deel boven een technische ruimte of gang, dan pas het deel boven een verblijfsruimte, en nooit een deel open laten liggen op het moment dat er regen wordt verwacht. Die planning heeft weinig met mos te maken en alles met de aard van het gebouw, en het is precies waarom dit geen standaardklus is die je van tekening op tekening kopieert.
Een zorginstelling heeft vaak ook een compacter dakvlak dan een loods of een kantoorpand: meer hoeken, meer opstanden, meer doorvoeren voor techniek. Elke opstand is een plek waar minder wind komt en waar dus eerder iets aanslaat dan op het open middenvlak. Dat is een vast punt in het onderhoudsplan, niet omdat de felsbaan daar zwakker is, maar omdat elk dak op die plekken meer aandacht nodig heeft. Wie vooraf weet waar die plekken liggen, kan ze meenemen in de jaarlijkse inspectieronde in plaats van ze te ontdekken als er al een zichtbare verkleuring is.
Of een dakvlak gevoelig is voor mos en vervuiling, en hoeveel onderhoud daarvoor nodig is, hangt af van de vorm van het dak, de omgeving, de bomen in de buurt en de ligging ten opzichte van de wind. Dat rekenen we niet uit met een algemeen getal, dat zetten we op tekening voor het specifieke dakvlak van het gebouw. Voor de bredere onderhoudsvraag, los van mos en vervuiling, kun je verder lezen bij [wat er aan onderhoud nodig is bij een zorginstelling](/dakstroom/zorginstelling/onderhoud). Wie wil weten wat een dakvlak met geïntegreerde opwekking voor een zorginstelling in bredere zin oplevert, en waarom dat vooral loont bij vervanging of nieuwbouw en niet als losse toevoeging op een bestaand dak, vindt dat op de hoofdpagina over dakstroom bij een zorginstelling.
Wil je weten hoe het dakvlak van jullie gebouw ervoor staat en waar de aandachtspunten liggen, stuur de tekening en we rekenen het door voor die specifieke situatie.