Klikzink
Een zorginstelling die laadpalen bijplaatst voor het wagenpark of overstapt op een warmtepomp, loopt vroeg of laat tegen de grens van de bestaande netaansluiting aan. De netbeheerder wordt erbij gehaald, er komt een verzwaring, en op dat moment gaat iemand in het projectteam ook naar opwekking kijken. Dat is een logisch moment, maar het is niet automatisch het goede moment om ook het dak aan te pakken. Die twee vragen, aansluiting verzwaren en dak vervangen, vallen soms samen en soms niet, en het verschil is precies waar deze pagina over gaat.
Bij een zorginstelling ligt er nog een laag bovenop. Dit is een gebouw dat nooit dicht kan. Er liggen mensen, er draait apparatuur die niet zonder stroom mag vallen, en er is geen nacht of weekend waarin de instelling even leeg is en het dak in alle rust openligt. Dat bepaalt niet alleen hoe het werk wordt gepland, maar ook in welke volgorde beslissingen worden genomen.
Een netaansluiting verzwaren is een project van de netbeheerder en de installateur: er komt een dikkere kabel, een andere meterkast, misschien een nieuwe trafo op het terrein. Dat heeft op zichzelf niets met de dakbedekking te maken. Een zorginstelling kan die verzwaring dit jaar laten uitvoeren en het dak pas over acht jaar vervangen, en dat is voor het merendeel van de gebouwen ook precies wat er gebeurt.
De reden dat ze toch vaak in één adem worden genoemd, is dat wie toch met de installatie bezig is, ook meteen kijkt naar wat er op het dak kan. Dat is een goede vraag om te stellen. Het is alleen niet de vraag die bepaalt of een felsbaan met geïntegreerde cellen hier de juiste keuze is. Die vraag gaat over de staat van de dakbedekking zelf, niet over de meterkast.
De situatie waarin het samenvalt, is deze: een zorginstelling breidt uit, bouwt een nieuwe vleugel, of moet het dak van het bestaande gebouw binnen een paar jaar sowieso vervangen omdat de bitumen laag aan het einde van zijn levensduur is. Op dat moment wordt er al een nieuw dak besteld, en op dat moment is de vraag terecht of dat nieuwe dak de stroom voor de laadpalen en de warmtepomp meteen kan meeleveren.
Een voorbeeld uit de praktijk: een verpleeghuis laat de netaansluiting verzwaren omdat er twaalf laadpunten bijkomen voor personeel en bezoek, en omdat de gasketel wordt vervangen door een warmtepomp die veel meer vermogen vraagt. Toevallig is het dak van de oudste vleugel, daterend uit de bouw van het gebouw, aan vervanging toe. In dat geval is de rekensom eenvoudig: er komt hoe dan ook nieuwe dakbedekking, dus is de vraag alleen nog of die dakbedekking een felsbaan zonder cellen wordt of een felsbaan met cellen erin. Het meerwerk zit dan in het verschil tussen de twee, niet in een volledig los systeem erbovenop.
Een tweede vleugel van dezelfde instelling heeft een dak dat over vijftien jaar aan de beurt is. Daar is de zwaardere aansluiting geen goede reden om het dak nu al te vervangen. Beter is om de laadpalen en de warmtepomp op het bestaande dak of op een andere ondergrond aan te sluiten, en de vraag over opwekking op het dak opnieuw te stellen wanneer de dakbedekking daar echt vervangen moet worden.
Het omgekeerde scenario komt ook voor: het dak van een zorginstelling moet om bouwtechnische redenen worden vervangen, zonder dat er meteen een zwaardere aansluiting nodig is. Ook dan is het zinvol om de opwekking mee te nemen in het ontwerp van het nieuwe dak, en pas daarna te kijken of de bestaande aansluiting het vermogen kan verwerken of dat er alsnog een verzwaring nodig is. De volgorde van de twee vragen ligt dus niet vast; wat vaststaat is dat ze los van elkaar beantwoord moeten worden voordat er een knoop wordt doorgehakt.
De eerlijke conclusie is dat een felsbaan met geïntegreerde cellen vrijwel alleen loont wanneer het dak toch aan de beurt is, bij vervanging of bij nieuwbouw. Los daarvan is het een duurdere manier om aan wattpiek te komen dan een paneel op beugels op een dak dat nog jaren meekan. Een zorginstelling die vooral snel stroom nodig heeft voor de nieuwe laadpalen, is dus beter af met een systeem dat op korte termijn te plaatsen is, en met de vraag over het dak zelf op een later moment.
Wat voor zorginstellingen wel meespeelt, is dat een dakvervanging een project is met veel voorbereiding: brandcompartimentering, doorvoeren voor luchtbehandeling, vluchtwegen op het dak voor onderhoud, en een bouwproces dat zoveel mogelijk buiten het zicht en de reikwijdte van patiënten en bewoners moet blijven. Wie toch al bezig is met die voorbereiding voor een dakvervanging, heeft er weinig extra werk aan om de opwekking in dezelfde tekening mee te nemen. Wie die voorbereiding niet had gepland, moet zich afvragen of het verzwaren van de aansluiting genoeg reden is om dat hele traject naar voren te halen. Meestal is dat niet zo.
In de praktijk raden wij een zorginstelling aan om de twee trajecten apart te beleggen, ook als ze bij dezelfde verbouwing horen. De netbeheerder en de elektrotechnisch installateur regelen de verzwaring van de aansluiting op basis van het benodigde vermogen voor laadpalen en warmtepomp, met aandacht voor de eis dat de stroomvoorziening op geen moment onderbroken mag worden. Dat vraagt om een tijdelijke voeding of een gefaseerde omschakeling, en dat traject staat los van het dak.
Daarnaast wordt gekeken naar de staat en de resterende levensduur van de dakbedekking per dakvlak, vaak per vleugel, omdat een zorginstelling zelden uit één bouwdeel bestaat. Voor de vlakken die op korte termijn toch vervangen worden, wordt de felsbaan met cellen als optie meegenomen in de aanbesteding. Voor de vlakken die nog jaren meegaan, wordt die vraag geparkeerd tot het moment dat de dakbedekking daar echt aan vervanging toe is.
Op die manier wordt de zwaardere aansluiting waar hij nodig is, zonder dat een dak dat nog prima dicht is voortijdig wordt opengelegd om een systeem te plaatsen dat ook over een paar jaar nog net zo goed te leveren is.
Omdat elke vleugel van een zorginstelling zijn eigen bouwjaar en dakopbouw heeft, en omdat vermogen, dakoppervlak en de resterende levensduur van de bestaande bedekking per gebouwdeel verschillen, is er geen algemeen getal te geven voor wat dit oplevert of wat het terugverdient. Dat rekenen wij uit op basis van de tekening van het specifieke dakvlak, in overleg met de installateur die de aansluiting verzwaart. Wie voor een zorginstelling met deze twee vragen tegelijk zit, kan de tekeningen van de betrokken dakvlakken aanleveren; het meedenken daarover kost niets.