Klikzink
Een zorginstelling die nieuw gebouwd wordt, is een van de weinige situaties waarin de rekensom voor een felsdak met geïntegreerde zonnecellen er gunstig uitziet. Er komt toch een dak op het gebouw. Er moet toch gekozen worden welk materiaal, welke kleur, welke bevestiging. Op het moment dat die keuze gemaakt wordt, is de vraag niet meer of je een dak plus losse panelen wilt, maar of je liever één dakvlak neerlegt dat de stroom er meteen uit haalt. Je betaalt dan niet twee keer, eerst voor het dak en dan nog eens voor een dragende constructie met beugels erop. Je betaalt het verschil tussen een gewone felsbaan en een felsbaan met cellen erin, op een dak dat er toch had moeten liggen.
Dat is precies waarom dit bij verbouw of renovatie van een bestaand zorggebouw meestal niet zo aantrekkelijk is. Als het dak nog twintig jaar meekan, gooi je met dit systeem een goed dak weg om iets te vervangen wat niet stuk is. Dan is een regulier paneel op beugels, gemonteerd op het bestaande dakvlak, de logischere en goedkopere weg. Alleen wanneer het dak sowieso aan de beurt is, bij nieuwbouw, bij een grondige renovatie waarbij de dakbedekking er toch af moet, of bij vervanging van een verouderd dak dat aan het einde van zijn levensduur is, verschuift de balans. Wij rekenen dat per project en per dakvlak door op tekening, met de werkelijke afmetingen en de gewenste uitvoering, en niet met een vast bedrag per vierkante meter dat voor elk gebouw hetzelfde zou zijn. Wattpiek, terugverdientijd en prijsverschil per vierkante meter hangen af van de kap, de oriëntatie en de uitvoering die bij dit specifieke gebouw past.
Een kantoorpand kan een weekend zonder stroom. Een school kan een vakantie gebruiken om het dak open te leggen. Een zorginstelling heeft die luxe niet. Er liggen mensen in bedden die aangesloten zijn op apparatuur, er draait een keuken, er is verlichting die 's nachts niet mag uitvallen, er zijn liften die dienst moeten blijven doen. Het gebouw kan niet dicht en de stroomvoorziening mag niet worden onderbroken, ook niet voor een paar uur tijdens de bouw. Dat is niet een kwestie van comfort maar van een voorwaarde waar de aannemer, de installateur en de dakdekker hun planning op afstemmen.
Bij nieuwbouw van een zorginstelling geldt die eis net zo goed, alleen ligt de volgorde dan anders. Het gebouw draait nog niet, dus er is geen storing te voorkomen tijdens de bouw zelf. Maar de opleverdatum ligt meestal vast, want een verpleegafdeling of een woonvoorziening kan niet later open dan gepland zonder dat dit gevolgen heeft voor patiënten, cliënten of personeel dat al is ingepland. Dat betekent dat het dak in één keer goed moet worden aangelegd, inclusief de bekabeling van de zonnecellen naar de meterkast, zonder dat er na oplevering nog een tweede aannemer op het dak moet om iets na te installeren. Bij een felsdak met cellen erin is dat een kwestie van goede afstemming tussen de dakdekker en de elektrotechnisch installateur voordat de eerste baan gelegd wordt, niet van losse werkzaamheden die achter elkaar aan gepland worden.
Bij een gewoon paneel op beugels wordt eerst het dak afgerond en pas daarna de installateur erbij gehaald om panelen te plaatsen. Twee ploegen, twee keer op het dak, twee keer een risico op een lek dat later ontdekt wordt. Bij een felsdak waar de cellen in de baan zitten, ligt de bekabeling in dezelfde werkgang als de dakbedekking. De felsbanen met cellen worden gelegd zoals de andere banen, blind bevestigd met klemmen onder de fels, zonder dat er een schroef doorheen gaat. De doorvoer naar binnen wordt in overleg met de installateur op de juiste plek voorbereid, zodat er precies één keer een doorvoer in het dak zit die vooraf is ingepland en niet achteraf ergens wordt bijgeprikt. Voor een zorginstelling waar strakke oplevertermijnen gelden en waar niemand achteraf nog op het dak wil staan om een foutje te herstellen, is dat een reëel voordeel: minder aparte werkgangen, minder kans dat iets misgaat op het laatste moment.
De omvormer die de stroom van de cellen geschikt maakt voor gebruik in het gebouw, komt niet op het dak maar binnen, meestal dicht bij de meterkast of de technische ruimte waar de installateur hem het makkelijkst kan aansluiten op het bestaande net. Bij nieuwbouw is dat een kwestie van vroeg in het ontwerp al een plek reserveren, samen met de andere technische installaties die een zorggebouw nodig heeft: noodstroom, ventilatie, brandmeldsystemen. Omdat de zonnecellen in het dakvlak zelf zitten en er geen aparte kabelgoten over het dak lopen die zichtbaar zijn, blijft het dakvlak ook esthetisch rustig, wat bij een zorginstelling met veel glas en zicht op het dak vanuit hogere verdiepingen soms meespeelt in het ontwerp.
De vraag die architecten en opdrachtgevers van zorgvastgoed zich vaak stellen, is of ze deze keuze nu al moeten maken of kunnen uitstellen tot het dak er toch een keer aan toe is. Bij nieuwbouw is die vraag eigenlijk al beantwoord: het dak wordt gelegd, dus dit is het moment. Wachten heeft hier geen voordeel, want er is geen bestaand dak om te sparen. De enige reden om het niet te doen bij nieuwbouw is wanneer de dakvorm, de oriëntatie of de beschikbare oppervlakte simpelweg niet genoeg opbrengst rechtvaardigt, of wanneer het bouwbudget op een ander onderdeel al vastloopt. Dat is een afweging die per gebouw verschilt en die we het liefst vroeg in het ontwerptraject bespreken, niet pas wanneer de tekeningen al definitief zijn.
Voor een bestaand zorggebouw waarvan het dak nog jaren meekan, ligt dat anders. Daar is de gunstige situatie van nieuwbouw er niet, en is een paneel op beugels op het bestaande dak vrijwel altijd de verstandiger keuze totdat het dak zelf vervangen moet worden. Dan verschuift het gesprek naar dakrenovatie, en dat is een ander moment met een andere afweging.
Wie dit overweegt bij een nieuw te bouwen zorginstelling doet er goed aan om de dakdekker en de elektrotechnisch installateur in een vroeg stadium samen aan tafel te krijgen, zodat de bekabeling, de omvormerlocatie en de bouwvolgorde op elkaar aansluiten voordat de eerste paal de grond in gaat. Klikzink denkt daarin mee op tekening, met de eigen walsmachines en levering op maat, en dat meedenken kost in dat stadium niets.