Klikzink
Een kantoorpand wordt meestal in één keer gedekt. Er staat een aannemer op de steiger, er ligt een dakvlak op tekening, en dat vlak wordt in één werkgang afgewerkt. Dat is meteen de kern van de vraag die opdrachtgevers en architecten ons stellen: als we nu voor een deel van het dak cellen nemen, kunnen we dan later, als het pand groeit of het budget ruimer is, de rest van het dak alsnog laten opwekken.
Het antwoord hangt af van hoe je het dakvlak nu al indeelt. Een felsbaan die eenmaal ligt, ligt vast. Je vervangt geen losse baan zomaar terwijl de rest van het dak op zijn plek blijft liggen, zeker niet als het dak intussen zijn eerste jaren regen en zon heeft gehad. Wil je later meer opwekking, dan zijn er in de praktijk twee routes, en beide beginnen bij keuzes die je nu op tekening maakt.
De eerste route is de eenvoudigste: een tweede dakvlak. Veel kantoorpanden hebben niet één aaneengesloten dak, maar een hoofdvolume met een lagere aanbouw, een entreeluifel, of een tweede bouwfase die pas over een paar jaar gerealiseerd wordt. Als dat tweede vlak er komt, kun je daar op dat moment opnieuw felsbanen met cellen in leggen, los van wat er op het eerste dak al ligt. Dat is geen uitbreiding van een bestaand systeem, het is een nieuw dakvlak met zijn eigen aansluiting. Voor de bekabeling en de omvormer betekent dit meestal een tweede aftakking; waar die omvormer komt en hoe groot die moet zijn, hangt af van hoeveel vermogen het tweede vlak toevoegt, zoals we ook toelichten bij [waar de omvormer komt](/dakstroom/kantoorpand/omvormer). Deze route werkt goed als de uitbreiding van het gebouw zelf ook nog moet gebeuren: je bouwt dan feitelijk een nieuw dak met opwekking erin, net als de eerste keer.
De tweede route ligt binnen één en hetzelfde dakvlak. Je kunt er bij de eerste uitvoering voor kiezen om niet het hele vlak met cellen te dekken, maar een deel met gewone felsbanen zonder cellen, in dezelfde kleur en op dezelfde lijn. Het dak ziet er dan al meteen af als één geheel, er is geen zichtbaar verschil tussen de stroken. Later, als er reden is om meer vermogen te willen, vervang je die kale banen door banen met cellen. Dat is geen ingreep die je licht moet nemen: de oude banen gaan eruit, de nieuwe erin, met dezelfde blinde bevestiging onder de fels als bij de eerste keer. Het is uitvoerbaar, maar het is een nieuwe dakklus, geen kwestie van er iets bijklikken.
Of deze route verstandig is, hangt af van hoeveel baan je nu al reserveert voor cellen en hoeveel je openhoudt. Dat reken je niet in algemene regels uit, dat rekenen we uit op de tekening van dit specifieke dak, met de oriëntatie, de dakhelling en het beschikbare oppervlak als uitgangspunt.
Bij een kantoorpand komt deze vraag vaker terug dan bij een loods of een woning, en dat heeft met de aard van het gebruik te maken. Het verbruik van een kantoor valt overdag, op de uren dat er ook zon op het dak staat, en dat maakt opwekking op het eigen dak aantrekkelijker dan bij een gebouw dat vooral 's avonds stroom vraagt. Tegelijk is het dak van een kantoorpand vaak al druk: liftmachinekamers, klimaatinstallaties, rookluiken, soms een dakterras. Wat er precies aan installaties op het dak past, en dus hoeveel vlak er overblijft voor opwekking, is dan een tekenvraag, geen vraag die je in het begin van het traject al scherp kunt beantwoorden. Wij bespreken dat liever kort in het planningsoverleg dan dat we een dakvlak volledig indelen en er dan achter komen dat de helft ervan al gereserveerd staat voor een luchtbehandelingskast.
Daar komt bij dat het uiterlijk bij een kantoorpand meetelt op een manier die bij een bedrijfshal soms minder speelt. Er komen klanten, er komen bezoekers, het gebouw is een visitekaartje. Een dakvlak dat voor een deel cellen heeft en voor een deel niet, moet er als één rustig vlak uitzien, zonder dat je van de grond af kunt zien welk stuk straks nog vervangen wordt. Dat is precies waarom we bij deze route werken met banen zonder cellen in dezelfde matte kleur en op dezelfde lijn: het onderscheid is er wel, functioneel, maar niet zichtbaar vanaf de straat.
Voor een opdrachtgever die nu een kantoorpand ontwikkelt en rekening wil houden met een volgende fase, is de praktische conclusie dit: bepaal nu al, samen met ons, welk deel van het dak de eerste fase cellen krijgt en welk deel gereserveerd blijft voor later, ook als die tweede fase geen vaste datum heeft. Die keuze staat los van de vraag hoe de stroom het gebouw in gaat, iets waar we apart op ingaan bij [hoe de stroom naar binnen komt](/dakstroom/kantoorpand/stroom-naar-binnen), maar de twee vragen raken elkaar wel: een dak dat in twee fasen wordt opgewekt, heeft in de tweede fase ook een aansluiting nodig die daar rekening mee hield.
We zien in de praktijk dat de meeste kantoorpanden niet vooraf al precies weten hoeveel dakvlak ze op termijn willen benutten. Dat is geen probleem, zolang je nu al aangeeft dat je die ruimte later wilt kunnen invullen. Een dakvlak dat volledig met cellen gedekt is, laat zich niet meer uitbreiden zonder dat je banen vervangt die er al liggen. Een dakvlak waar van meet af aan een deel kale banen inzit, houdt die mogelijkheid open zonder dat het dak er nu onaf uitziet.
Wat we niet doen, is een schatting geven van hoeveel extra vermogen een tweede fase oplevert of wanneer die zich terugbetaalt. Dat verschilt per dakvlak, per oriëntatie en per uitvoering, en een getal dat we nu op deze pagina zouden noemen, zou over een paar jaar, met een ander dakvlak en een andere fase, gewoon niet meer kloppen. Wat we wel doen, is het dakvlak van dit pand, in deze twee fasen, voor je uittekenen en uitrekenen wat er in elke fase aan opwekking bij kan. Dat gesprek kost niets, en het is het moment waarop een keuze voor nu ook een keuze voor later wordt.