Klikzink
Bij een solar felsdak zit de opwekking in het dakvlak zelf, in de felsbanen. De omvormer zit daar nooit in. Die hangt los, op een droge en koele plek, meestal in de meterkast, op zolder tegen de spant, of in een technische ruimte. Vanaf de banen loopt de kabel naar dat punt, en de lengte van die route is precies waar dit product en indak-panelen uit elkaar gaan lopen.
Bij indak-panelen in een pannendak liggen de panelen ook vlak in het dakvlak, maar met een opstaande rand rondom elk paneel en een aansluiting op de bestaande dakbedekking eromheen. De kabels van die panelen komen samen bij een verdeelkastje dat vaak dicht bij de panelen zelf hangt, omdat de rand van elk paneelvak toch al een onderbreking in de dakconstructie vraagt. Van daar gaat één kabel verder naar de omvormer.
Bij de felsbanen ligt dat anders. Er is geen paneelrand en geen verdeelkastje per vak. De banen lopen door van goot tot nok, en de kabels van de cellen in de banen worden onder de dakbedekking samengebracht tot één stam die het dak verlaat op een vooraf bepaald punt, meestal bij de nok of bij de doorvoer die er al lag. Hoe die stam wordt weggewerkt, hangt af van de vorm van het dak: op een zadeldak is dat een ander traject dan op een lessenaarsdak, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/dakstroom/omvormer/zadeldak).
De vraag waar de omvormer komt, is bij beide oplossingen dezelfde vraag, maar het antwoord verschilt in gewicht. Bij indak-panelen ligt de nadruk vaker op de lengte van de gelijkstroomkabel van paneel naar omvormer, omdat elk paneelvak zijn eigen aansluiting heeft en die aansluitingen relatief dicht bij elkaar liggen, dicht bij het dakvlak dus. Bij de felsbanen is de bundeling al gebeurd voordat de kabel het dak verlaat, dus de keuze gaat vaker over de afstand van dat ene uittredepunt tot de meterkast.
Een voorbeeld. Op een woonhuis met een zadeldak van acht meter diep en de meterkast aan de andere kant van het huis, moet bij indak-panelen de installateur een tracé bedenken van het verdeelkastje bij de panelen, via de kap, naar de omvormer, en van daar naar de meterkast. Bij een felsdak is er één punt op het dak waar de bundel naar binnen gaat, en vanaf dat punt is het één traject naar de omvormer. Minder aftakkingen, minder plekken waar een kabel langs een spant of door een gording moet.
Het is niet eerlijk om te doen alsof de felsbanen hier zonder meer voordeel hebben. Indak-panelen bestaan al langer op de markt in deze vorm, en installateurs hebben er een vaste werkwijze voor: het verdeelkastje zit standaard vlak bij de panelen, de aansluiting is voorspelbaar, en op een dak met meerdere kleine dakvlakken, zoals een schilddak met dakkapellen, kan die opdeling in vakken juist handig zijn. Elk vak heeft zijn eigen aansluiting en zijn eigen kabelroute, en dat maakt het makkelijker om een dak met veel hoeken en breuken op te delen in beheersbare stukken, zoals ook te lezen is bij de uitleg over [de omvormer op een schilddak](/dakstroom/omvormer/schilddak).
Bij de felsbanen ligt de opwekking juist over de volle lengte van het dakvlak, van goot tot nok in doorlopende banen. Dat is mooi voor het aanzicht, geen rand, geen breuk in het vlak, maar het betekent ook dat de bekabeling van al die banen samen naar één punt moet, en dat punt moet dus goed gekozen worden voordat de banen gelegd worden. Bij indak-panelen kan dat detail later nog verschuiven, omdat elk paneel zijn eigen kastje heeft en de aansluiting flexibeler is te plaatsen.
Ook in onderhoud zit een verschil. Bij indak-panelen kan een installateur, als een paneel vervangen moet worden, dat paneel los uit zijn rand tillen zonder de rest van het dakvlak te raken. Bij de felsbanen is de baan onderdeel van de dakbedekking zelf; die vervang je als baan, niet als los onderdeel. Voor wie liever met kleinere, individueel vervangbare eenheden werkt, is dat een reëel argument om voor indak te kiezen.
Daar staat tegenover dat er bij de felsbanen geen randen zijn die kunnen gaan lekken. Bij indak-panelen is de rand rondom elk paneel een aansluiting op de bestaande dakbedekking, en dat is een naad die goed afgekit en onderhouden moet worden. Bij de felsbanen is de waterdichtheid dezelfde als bij een gewone stalen felsbaan: de fels zelf, zonder aparte randafwerking per opgewekt vak. Er is ook geen doorboring nodig voor bevestiging, de banen worden blind vastgeklemd onder de fels, terwijl bij indak-panelen de bevestiging vaak dicht bij die randen zit.
Voor grote, doorlopende dakvlakken zonder veel onderbrekingen, zoals een fabriekshal met een lang zadeldak of een nieuwbouwwoning met een strak rechthoekig dakvlak, is de doorlopende baan een logische keuze. Voor een dak met veel kleine vlakken en dakkapellen kan de opdeling van indak-panelen juist praktischer zijn. Wat op oost en west anders ligt dan op het zuiden, qua opbrengst per baan, komt aan de orde bij [de omvormer op oost en west](/dakstroom/omvormer/oost-west), maar dat raakt niet aan waar de omvormer zelf hangt.
Of de felsbanen of indak-panelen de betere keuze zijn, hangt niet alleen af van waar de omvormer moet hangen, dat is in beide gevallen op te lossen. Het hangt af van de vorm van het dak, van hoeveel onderbrekingen erin zitten, en van of het dak toch al vervangen wordt. Bij nieuwbouw of dakvervanging betaal je met de felsbanen één keer voor dak en opwekking samen, en dan is de doorlopende, randloze baan meestal de logische route. Bij een bestaand pannendak dat verder in orde is, is indak vaak de enige optie die niet vraagt om het hele dak eraf te halen.
De wattpiek per vierkante meter, het rendement en de terugverdientijd verschillen per uitvoering en per dakvlak, en die rekenen wij liever uit op tekening dan dat we er hier een getal aan hangen. Wie een dakvlak heeft liggen, ook als het pannen zijn, kan dat tekenwerk naar Klikzink sturen, Boylestraat 22 in Ede, en dan kijken we mee welke van de twee oplossingen op dat dak, met die meterkast op die plek, het minste kabelwerk en de minste onderbrekingen vraagt.