Klikzink
Een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is een dakbedekking die ook stroom opwekt. Dat is alleen de moeite waard als je toch al een nieuw dak nodig hebt, of het huis nog gebouwd moet worden. Ligt er bij een rijtjeshuis een dak dat er nog tien jaar tegen kan, dan is dat geen reden om het eraf te halen. In dat geval zijn gewone panelen op beugels de logische keuze, en dat zeggen we liever ronduit dan dat we eromheen draaien.
De reden is simpel. Bij een felsbaan met zonnecellen betaal je voor het dak en de opwekking in één product. Dat loont wanneer je hoe dan ook nieuwe dakbedekking nodig hebt, want dan vervalt de vraag of je twee keer moet betalen. Heb je die vervanging niet nodig, dan leg je in feite een nieuw dak neer om er zonnestroom mee te krijgen, terwijl het oude dak nog gewoon dienst kan doen. Panelen op beugels laten het bestaande dak intact en komen er gewoon boven te liggen. Voor een rijtjeshuis met een dak van tien of vijftien jaar oud is dat verreweg de gangbare route.
Bij een rijtjeshuis speelt nog iets anders dat weinig te maken heeft met de leeftijd van het dak, en dat is de vorm ervan. Een rijtjeshuis heeft meestal een smal dakvlak dat aan twee zijden tegen de buren aansluit. Aan beide kanten loopt het dak dood op een scheidingsmuur, een schoorsteen van de buren, een dakkapel of een bouwkundige aansluiting die niet verplaatst kan worden. De breedte die overblijft voor dakbedekking is daardoor vast, en binnen die breedte moet een heel aantal banen van 475 millimeter passen, of een heel aantal panelen van de gangbare paneelmaat.
Dat rekenwerk pakt niet bij elk huis even gunstig uit. Bij het ene rijtjeshuis past het dakvlak precies op een aantal hele banen of panelen, bij het andere schiet er aan een kant een strook over die te smal is voor nog een volledige baan of een volledig paneel. Bij een felsbaan is die reststrook op te lossen doordat de fabriek de platen op maat wals: de laatste baan wordt gewoon smaller gemaakt, met of zonder cel erin, en het dakvlak blijft optisch één geheel. Bij gewone panelen ligt dat anders. Een paneel is een vast product van een vaste maat, en die maat pas je niet aan per dakvlak. Past het aantal panelen niet precies, dan blijft er een strook dakbedekking zonder paneel over, of moet je een rij overslaan. Op een breed dakvlak valt dat niet op. Op het smalle dakvlak van een rijtjeshuis, tussen twee scheidingsmuren, is dat de helft van het dak dat je ziet vanaf de straat.
Dat is geen argument tegen gewone panelen, het is een reden om vooraf goed te laten opmeten hoeveel panelen er werkelijk passen en hoe de restruimte eruit komt te zien. Bij nieuwbouw van een blok rijtjeshuizen is dat meestal geen probleem, omdat de architect de dakmaat en de paneelmaat op elkaar kan afstemmen voordat er iets gebouwd wordt. Bij een bestaand rijtjeshuis met een bestaand dak is die vrijheid er niet, en dan is het verstandig om eerst op tekening te laten zien wat er precies past voordat er een aannemer op het dak klimt.
Een dak dat nog tien jaar meekan is een dak zonder gebreken aan de onderconstructie, zonder verweerde of beschadigde dakbedekking, en zonder een waterdichting die aan het einde van zijn levensduur is. Bij een pannendak of een bitumineus dak op een rijtjeshuis kijkt een dakdekker naar de staat van het onderliggende hout, de doorbuiging van de gordingen en de slijtage van het dakvlak zelf. Is dat allemaal in orde, dan is er geen bouwkundige aanleiding om het dak eraf te halen, en dus ook geen aanleiding om te betalen voor nieuwe dakbedekking die toevallig ook stroom opwekt.
In die situatie leveren panelen op beugels dezelfde stroom zonder dat je het bestaande dak aanraakt. De montage gebeurt met dakhaken die onder de pannen doorgrijpen op de gordingen, of met klemmen op een bestaande felsbaan zonder cellen, en dat is werk van een paar dagen in plaats van een hele nieuwe dakbedekking. Voor een rijtjeshuis met beperkt dakoppervlak en beperkte financiële ruimte is dat vaak ook de route die het snelst te overzien is, omdat je niet in één klap dak en opwekking samen vervangt.
Andersom geldt het net zo hard. Is het dak van het rijtjeshuis aan het einde van zijn levensduur, is er toch een dakkapel gepland waarbij het hele dakvlak opnieuw belegd wordt, of gaat het om nieuwbouw van een blok rijtjeshuizen, dan verdwijnt het bezwaar dat hierboven staat. Je moet dan hoe dan ook nieuwe dakbedekking aanbrengen, en op dat moment is de vraag niet meer of je voor het dak en voor de opwekking apart betaalt, want de dakbedekking komt er sowieso. Dan wordt de vergelijking eerlijker: dezelfde ingreep aan het dak levert er in het ene geval een paneel bovenop bij, en in het andere geval is de dakbedekking zelf de opwekking, zonder beugels erboven en zonder doorboringen voor de bevestiging.
Voor een opdrachtgever of aannemer die twijfelt, is de vraag dus niet welk product op zichzelf beter is, maar wat er met het dak moet gebeuren. Staat er een goede aannemer op de stoep die alleen langskomt voor panelen, dan is dat bij een rijtjeshuis met een gezond dak precies de juiste volgorde. Is er al een dakrenovatie gepland, of gaat het om een nieuw te bouwen rij woningen, dan loont het om de felsbaan met geïntegreerde cellen in de vergelijking mee te nemen, juist omdat de kosten van het dak en de opwekking dan samenvallen in één post.
Wat er in beide gevallen bij een rijtjeshuis blijft terugkomen, is de smalle en vaak onregelmatige vorm van het dakvlak. Dat betekent dat het aantal banen of panelen dat er precies op past, per huis verschilt, en dat je dat niet uit een tabel kunt aflezen. Wij rekenen dat uit op tekening, voor beide opties, zodat helder is wat er op het dakvlak past en wat er aan opwekking realistisch is voordat er een keuze gemaakt wordt tussen een felsbaan met cellen en gewone panelen op beugels.