Klikzink
Een verbouwing aan een stal begint meestal niet bij het dak. Er komt een nieuwe stalafdeling bij, een werktuigenberging tegen de bestaande schuur aan, of een opbouw op een deel van het bestaande gebouw omdat de stal een tweede verdieping krijgt voor opslag. Bij dat soort ingrepen verandert het dakvlak, of je dat nu wilt of niet. De vraag die dan vaak pas laat in het proces gesteld wordt, is of je het hele dak in één keer meeneemt of alleen het nieuwe stuk aansluit op wat er al ligt.
Die vraag is niet triviaal, want een stal is geen woonhuis. Het dak boven een ligboxenstal of een varkensstal ligt boven een ruimte met vocht, ammoniak en stof, en die combinatie is agressiever voor materialen dan het klimaat boven een woonkamer. Een dakbedekking die boven een kantoor twintig jaar meegaat, kan boven een mestkelder sneller slijten. Dat geldt voor de dakplaat zelf, en het geldt nog sterker voor alles wat elektrisch aan de onderkant van die plaat hangt of erin verwerkt zit. Bekabeling, aansluitdozen en verbindingen moeten bestand zijn tegen een atmosfeer die corrodeert, en dat is een andere eis dan waterdichtheid alleen.
Het economische argument voor een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen is eenvoudig en het is ook het argument waarmee we niet marchanderen: het loont vrijwel alleen als het dak toch vervangen wordt, of als er nieuw gebouwd wordt. Op een bestaand, goed dak is een paneel op beugels de logische en goedkopere keuze, want dan betaal je niet voor een nieuwe dakbedekking die je niet nodig had. Bij een verbouwing ligt dat anders, en dat is precies waarom dit onderwerp bij een stal vaker terugkomt dan bij een kantoorpand dat gewoon blijft staan zoals het is.
Bij een aanbouw komt er een nieuw dakvlak bij dat op een gegeven moment toch belegd moet worden. Bij een opbouw wordt een bestaand dakvlak vervangen of verlengd. In beide gevallen is er een moment waarop je sowieso een nieuwe dakbedekking bestelt, en dat is het moment waarop de meerprijs van een felsbaan met zonnecellen tegenover een gewone felsbaan plus losse panelen wordt afgewogen. Je betaalt dan één keer voor dak en opwekking samen, in plaats van eerst een dak te leggen en er later een montagesysteem met beugels op te schroeven.
Wat het lastiger maakt, is dat een verbouwing zelden het hele dakvlak in één keer aanpakt. Vaak wordt alleen het nieuwe deel belegd en blijft de rest van het bestaande dak liggen, omdat die nog in orde is en vervanging ervan niet nodig is. Dat is een redelijke keuze, en die keuze is precies waar wij bij aansluiten: we leveren de felsbanen op maat voor het nieuwe dakvlak, in dezelfde matte donkere kleur en op dezelfde werkende breedte als een gewone felsbaan, zodat het nieuwe stuk aansluit op het oude zonder dat het een lapwerk wordt. Of het hele dak wordt vervangen of alleen het nieuwe stuk, rekenen we door op tekening, met de eigen walsmachines die de banen op de juiste lengte en uitvoering leveren.
Een stal heeft een binnenklimaat dat het dak van buiten en van binnen belast. Van buiten is het gewoon een dak zoals elk ander: regen, wind, zon. Van binnen is het anders. Boven een ruimte met dieren staat de lucht vaak vol vocht, en bij een intensieve veehouderij komt daar ammoniak bij, plus stof dat door ventilatoren omhoog wordt geblazen en tegen het binnenoppervlak van het dak aanslaat. Dat is een zwaardere belasting dan bij een woonhuis of een kantoor, en het is de reden dat we bij dit soort projecten altijd vragen naar het gebruik van de ruimte onder het dak voordat we een uitvoering voorstellen.
De felsbaan zelf is Sendzimir verzinkt staal met een matte organische coating, en die coating is er niet voor de show maar om corrosie tegen te houden, ook aan de kant die niet zichtbaar is. Bij een stal met veel ammoniak in de lucht is dat een reëel punt van aandacht, en het is een van de redenen waarom we bij agrarische gebouwen naar de indeling en ventilatie van de ruimte vragen. Wat er aan bekabeling en aansluitpunten in het dakvlak zit, moet tegen diezelfde atmosfeer bestand zijn, en dat leggen we per project vast in overleg, niet als standaardantwoord dat voor elke stal hetzelfde is.
Er zijn situaties waarin het antwoord op een verbouwing niet is om nu al te investeren in een dak met geïntegreerde opwekking. Als alleen een klein aanbouwtje wordt gerealiseerd, een werktuigenloods van een paar bij een paar meter tegen de bestaande stal aan, dan is het dakvlak simpelweg te klein om de meerprijs van geïntegreerde cellen te rechtvaardigen. Dan is een paneel op beugels op dat kleine dak, of helemaal geen opwekking op dat specifieke dakvlak, de nuchtere keuze.
Ook als het bestaande dak van de stal nog jaren meekan en de verbouwing alleen een nieuwe vleugel toevoegt zonder dat het oude dak wordt aangeraakt, is het de vraag of je op dat moment het hele dakconcept wilt herzien. Soms is het verstandiger om het nieuwe deel gewoon met een reguliere felsbaan te beleggen en de stap naar geïntegreerde opwekking te bewaren voor het moment waarop het oude dak alsnog aan vervanging toe is. Wij zeggen dat liever hardop dan dat we een investering aanraden die zich niet uitbetaalt binnen de levensduur van het gebouw of de verbouwing.
Waar het wel logisch wordt, is bij een grotere ingreep: een nieuwe stalafdeling met een fors dakvlak, een volledige vervanging van het dak boven de bestaande stal omdat de oude bedekking aan het einde van zijn levensduur is, of nieuwbouw van een stal waarbij het dak vanaf het begin wordt ontworpen. In die gevallen ligt er sowieso een nieuw dak te wachten, en de vraag is dan niet of je een dak nodig hebt, maar welke uitvoering van dat dak je kiest. Een felsbaan met zonnecellen erin verwerkt geeft dan een dakvlak dat er als één geheel uitziet, zonder beugels die tegen stof en ammoniak moeten worden schoongehouden, en zonder doorboringen door een dakbedekking die al zwaar belast wordt door het binnenklimaat.
Voor de technische kant van hoe die stroom het gebouw in komt, hoe het dak waterdicht blijft en wat er gebeurt als een baan beschadigd raakt, verwijzen we naar de andere pagina's op deze site die daar specifiek over gaan. Deze pagina gaat over het moment van de verbouwing zelf, en dat moment is waar de knoop wordt doorgehakt.
Voor een concreet antwoord op een verbouwing bij een stal hebben we een aantal gegevens nodig: de afmetingen van het dakvlak dat vervangen of toegevoegd wordt, de hellingshoek, de oriëntatie op de zon, en het gebruik van de ruimte eronder met het oog op vocht en ammoniak. Met die gegevens rekenen we op tekening uit wat een felsbaan met geïntegreerde zonnecellen kost tegenover een gangbare felsbaan met panelen op beugels, en wat dat betekent voor deze specifieke verbouwing. Dat meedenken op tekening kost niets, en het is de enige manier om verder te komen dan een schatting die net zo goed verkeerd als goed kan zijn.