Hoe de stroom naar binnen komt bij een woonhuis

Elke vorm van zonnestroom op een dak heeft één zwakke plek die niet te vermijden is: de kabel moet er ergens doorheen. Bij een gewoon paneel op beugels loopt die kabel meestal langs de onderkant van het paneel, over het dakvlak naar een verzameldoos, en dan door een aparte doorvoer die apart is afgedicht met een rubberen manchet of een loden slab. Bij een geïntegreerde felsbaan ligt dat anders, en dat verschil is precies waar deze pagina over gaat.

De felsbaan met zonnecellen is zelf de dakbedekking. De cellen liggen in het vlak, blind bevestigd onder de fels, zonder gaten in het staal voor bevestiging. Wat wel door het dak moet, is de bekabeling die de opgewekte stroom van de banen naar de omvormer brengt. Die doorvoer is er dus altijd, bij elk systeem, maar het aantal en de plek verschillen sterk.

Eén doorvoer in plaats van veel

Bij paneelvelden op beugels ligt er per string vaak een eigen kabeltracé over het dak, met een eigen doorvoerpunt of een verzameling daarvan bij de nok of de gootrand. Bij een geïntegreerde felsbaan worden de banen onderling gekoppeld in het dakvlak zelf, aan de onderzijde van de plaat, en komt de bundeling van kabels samen op één plek voordat die naar binnen gaat. Voor een gemiddeld woonhuis met een dakvlak van pak weg zestig tot honderd vierkante meter betekent dat meestal één doorvoerpunt in plaats van een reeks losse doorvoeren verspreid over het dak. Minder doorvoeren is minder plekken waar het dak ooit kan gaan lekken, simpelweg omdat er minder naden zijn om aan te sluiten en te onderhouden.

De gebruikelijke plek voor die doorvoer is nabij de nok, waar de kabel het kortste tracé heeft naar de zolderruimte of de spouw, en waar hij het minst in het zicht loopt over het dakvlak. Bij een bestaand huis met een zolderberging onder de kap is dat vaak ook de plek waar de installateur al toegang heeft voor andere leidingen, wat het werk eenvoudiger maakt dan wanneer de kabel helemaal naar de gootrand moet.

Hoe de doorvoer dicht blijft

De doorvoer zelf is een gestandaardiseerd onderdeel: een pot of manchet die om de kabel sluit en die mechanisch en waterdicht is bevestigd aan de felsbaan, meestal met een passtuk dat is afgestemd op de golving en de fels van de baan zelf. Omdat de felsbaan een doorlopend stalen vlak vormt zonder de vele bevestigingspunten die beugelsystemen wel hebben, is het aantal plekken waar water een weg naar binnen kan zoeken kleiner. Dat is geen garantie dat er nooit iets kan lekken; het is een reden waarom er minder plekken zijn waar dat kan gebeuren.

Bij een woonhuis waar het dak vervangen wordt, wordt de positie van die doorvoer vooraf bepaald op tekening, in overleg met de indeling van de meterkast en de looproute van de kabel door de constructie. Bij nieuwbouw is dat nog eenvoudiger, omdat de sparing in de kapconstructie al meegenomen kan worden in het bouwplan voordat de dakbedekking wordt gelegd.

Waar de stroom vandaan komt en waar hij heen moet

Binnen komt de kabel meestal uit bij de zolder of de vliering, waar hij naar de omvormer loopt. Bij een woonhuis staat die omvormer doorgaans in de meterkast, op de zolder zelf, of in een berging op de begane grond, afhankelijk van waar de hoofdaansluiting van het huis zit en hoe lang het kabeltracé mag worden zonder onnodig verlies. Van de omvormer gaat de stroom naar de meterkast en vandaar het huis in.

Wat daarna gebeurt met die stroom, hangt af van iets dat weinig met het dak te maken heeft en veel met het huishouden: het verbruik. Een gemiddeld woonhuis verbruikt vooral 's ochtends vroeg en 's avonds, wanneer er gekookt wordt, gedoucht, was gedraaid en apparaten aanstaan. De zon levert juist het meest midden op de dag, wanneer er in veel woningen relatief weinig wordt verbruikt omdat er niemand thuis is of omdat de piekmomenten van het huishouden nog niet zijn aangebroken.

Dat verschil tussen wanneer de zon levert en wanneer het huis vraagt, bepaalt wat er met het overschot gebeurt. Een deel van de middagopbrengst wordt direct verbruikt door apparaten die op dat moment aanstaan, zoals een koelkast, een wasmachine die je bewust op een zonnig moment laat draaien, of een warmtepomp. De rest gaat terug het net op, tenzij er een batterij in het systeem is opgenomen die het overschot vasthoudt voor de avond. Of een batterij zinvol is, en hoe groot die dan moet zijn, hangt af van het verbruikspatroon van het specifieke huishouden en van het dakvlak dat beschikbaar is voor opwekking. Dat rekenen wij uit op tekening, per geval, omdat het per dak en per gezin verschilt.

Wat dit anders maakt dan een paneel op beugels

Bij een paneel op beugels ligt de bekabeling los boven het dakvlak, aangesloten op de achterzijde van elk paneel, en die kabels lopen vaak zichtbaar of half verstopt onder de panelen naar een centraal punt. Bij een geïntegreerde felsbaan ligt de bekabeling in het dakvlak zelf, aangesloten op de onderzijde van de banen, uit het zicht en uit de wind en het weer. Dat scheelt niet in wat er met de stroom gebeurt zodra hij binnen is, dat proces is voor beide systemen identiek, maar het scheelt in wat er van buiten te zien is en in het aantal plekken waar het dak is doorbroken voor de bekabeling.

Het is ook een van de weinige punten waarop een geïntegreerd systeem structureel eenvoudiger is dan een opgelegd systeem, en niet alleen anders. Bij een bestaand dak met panelen op beugels moet je bij een lekkage vaak eerst uitsluiten of het probleem bij een van de vele bevestigingspunten van de beugels zit, of bij een van de kabeldoorvoeren. Bij een geïntegreerde felsbaan is het aantal verdachte plekken kleiner, simpelweg omdat er minder onderdelen zijn die het dakvlak doorbreken.

Wanneer dit wel en niet de logische keuze is

Deze manier van bekabelen loont vooral wanneer het dak toch al open gaat, bij een dakrenovatie of bij nieuwbouw. Dan bepaal je de positie van de doorvoer en het tracé van de kabel in één keer, samen met de rest van de dakconstructie, in plaats van achteraf een gat te moeten maken in een dak dat er al ligt. Bij een bestaand dak dat verder in orde is, is het optrekken van een paneelsysteem op beugels vaak de snellere en goedkopere weg, juist omdat je dan geen nieuwe dakbedekking nodig hebt om van de zon stroom te maken.

Wat het voor een specifiek huis betekent, in kabellengte, in plek van de omvormer en in de vraag of een batterij zin heeft gezien het verbruikspatroon van het gezin, is niet in algemene termen te zeggen. Dat hangt af van de vorm van het dak, de plek van de meterkast en de gewoontes in het huis. Stuur een tekening en wij rekenen het door, inclusief het tracé van de kabel en de plek van de doorvoer.