Klikzink
Elk dak dat stroom opwekt heeft een punt nodig waar die opwekking in één handeling wordt afgeschakeld. Bij een woonhuis met felsbanen met geïntegreerde zonnecellen is dat niet anders: er moet een voorziening zijn waarmee het vlak spanningsloos gemaakt kan worden, voor een aannemer die aan het dak werkt, voor de brandweer bij een dakbrand, of voor de bewoner die iets aan de installatie wil laten doen. De schakelaar zelf is een DC-schakelaar die tussen de dakbedekking en de omvormer in de stroomketen zit, en hij bedient het hele stroomcircuit van het dakvlak in één keer.
Bij een gemiddeld woonhuis zit die schakelaar meestal op zolder of in de meterkast, dicht bij de plek waar de kabels het dak verlaten en naar binnen gaan. Waar die doorvoer precies ligt en hoe die kabel het dakvlak verlaat, staat uitgewerkt bij hoe de stroom naar binnen komt bij een woonhuis. De schakelaar zelf hoort in de buurt van die doorvoer of bij de omvormer, zodat één persoon met één handeling het vlak kan uitschakelen zonder over het dak te moeten lopen. Dat is geen technische bijzaak: bij brand is dat de plek waar een monteur of hulpverlener eerst kijkt.
Bij een dak met losse panelen op een bestaand dakvlak loopt er een DC-kabel van elk paneel, via de rand van het dak, naar de omvormer. Die kabel staat onder spanning zolang er licht op het paneel valt, ook als de schakelaar bij de omvormer is omgezet. Dat stuk kabel tussen paneel en schakelaar blijft dus potentieel actief, wat bij een dakbrand of bij werk aan het dak een aandachtspunt is dat apart beoordeeld moet worden. Bij felsbanen met geïntegreerde zonnecellen ligt dat stuk kabel er in principe net zo, maar het scheelt dat er geen losse bekabeling over het dakvlak zelf loopt: de kabels lopen onder de banen door naar het verzamelpunt, wat het aantal blootliggende verbindingen op het dak beperkt.
De schakelaar verandert dus niets aan het principe, DC-spanning stop je bij de bron, dus bij het dakvlak zelf, maar hij verandert wel iets aan de praktijk. Omdat de felsbanen blind bevestigd zijn en er geen beugels of montagerails over het dak lopen, is er minder om aan te sluiten en minder plekken waar een kabel beschadigd kan raken door slijtage van bevestigingsmateriaal. Dat is een detail dat vooral telt bij onderhoud, en het sluit aan op wat er verder over onderhoud bij een woonhuis wordt uitgelegd op deze site.
Als de schakelaar wordt omgezet, valt de verbinding tussen het dakvlak en de omvormer weg. De cellen in de felsbanen blijven, zolang er licht op valt, wel spanning opwekken tot aan de schakelaar, dat is inherent aan hoe zonnecellen werken en geldt voor elk soort paneel op elk dak. Het verschil met een woonhuis waar panelen los op het dak liggen, is vooral de plek waar die spanning zich bevindt: bij een geïntegreerd dakvlak ligt de actieve laag in het dak zelf, over de volle breedte van de banen, in plaats van in een aantal losse panelen die je stuk voor stuk kunt aanwijzen. Voor een aannemer die een dakvlak wil betreden is dat een reden om, ook na het omzetten van de schakelaar, uit te gaan van een dak dat bij daglicht spanning kan voeren, en om dat af te stemmen met de installateur voordat er aan het dak gewerkt wordt.
Bij een calamiteit als brand ligt de rol van de schakelaar wat directer: hij geeft de brandweer of de meldkamer een vast punt waar de installatie is uit te schakelen, in combinatie met de labeling die op en bij de meterkast wordt aangebracht. Hoe dat verder samenhangt met de opbouw van het dakvlak, staat beschreven bij brandveiligheid bij een woonhuis. De schakelaar is daar één onderdeel van, niet de hele oplossing.
Bij een woonhuis is de situatie overzichtelijker dan bij een utiliteitsgebouw met een groot dakvlak en meerdere subvelden: er is meestal één dakvlak met zonnecellen, één omvormer en dus één schakelaar die de hele opwekking bedient. Dat maakt de plek van die schakelaar minder een rekenvraagstuk en meer een kwestie van bereikbaarheid. Een schakelaar die achter een dichte kast in de meterkast wegvalt, is bij een storing of calamiteit lastiger te vinden dan een schakelaar die apart en herkenbaar gelabeld is. Bij nieuwbouw wordt die plek meegenomen in het ontwerp van de meterkast, bij een dak dat vervangen wordt op een bestaande woning is het vaak een kwestie van de bestaande meterkast en zolderopbouw als uitgangspunt nemen en de schakelaar daar logisch in plaatsen.
Waar dat samenkomt met de opgewekte energie zelf, is bij het verbruikspatroon van een gemiddeld woonhuis. Een woonhuis verbruikt vooral 's ochtends en 's avonds, als er gekookt, gedoucht en televisie gekeken wordt, terwijl de zon midden op de dag het hardst schijnt. Dat verschil bepaalt niet de werking van de schakelaar, die staat aan of uit, los van hoeveel er wordt opgewekt, maar het bepaalt wel wat er met die stroom gebeurt. Overdag wekt het dakvlak meer op dan het huis op dat moment nodig heeft; dat overschot gaat het net op, of naar een accu als die er is, en pas 's avonds, als het verbruik oploopt en de opwekking wegvalt met de zon, trekt het huis weer stroom van elders. Voor de schakelaar zelf is dat niet relevant, hij bedient het vlak in zijn geheel, maar voor de installateur die de aansluiting ontwerpt wel: de omvormer en de bekabeling moeten zijn afgestemd op piekopwekking rond het middaguur, niet op het verbruikspatroon van het huishouden. Waar de omvormer in die keten precies komt te staan, staat verder uitgewerkt bij waar de omvormer komt bij een woonhuis.
De schakelaar zelf, als component, verschilt niet van wat er bij een gewoon paneel op beugels wordt toegepast: het is een DC-schakelaar die het circuit tussen dak en omvormer opent. Het verschil zit in wat er aan die schakelaar hangt. Bij felsbanen met geïntegreerde cellen is er geen los systeem van kabels, connectoren en beugels over het dakvlak, maar één doorlopend vlak waarvan de bekabeling grotendeels weggewerkt onder de banen loopt. Dat maakt de installatie tussen dak en schakelaar eenvoudiger te overzien, en het maakt het voor een aannemer of installateur makkelijker om in één oogopslag te zien wat er nog spanning kan voeren na het omzetten van de schakelaar en wat niet. Voor een opdrachtgever die een dakvlak laat vervangen of een nieuwbouwwoning laat ontwerpen, is dat een detail dat op tekening wordt vastgelegd samen met de rest van de installatie, niet iets dat achteraf wordt ingepast.