Klikzink
Een dakvlak op het noorden krijgt in de winter weinig tot geen directe zon. Sneeuw die daar valt, smelt niet vanzelf door instraling zoals op een zuidvlak, maar blijft liggen tot de temperatuur van de lucht zelf boven het vriespunt komt. Dat kan dagen duren, soms langer, afhankelijk van de winter. Voor een dak op zich is dat geen probleem: staal is bestand tegen een pak sneeuw en tegen het gewicht dat daarbij hoort. Voor een dakvlak met geïntegreerde zonnecellen is het wel de kern van de vraag, want die cellen wekken niets op zolang ze onder sneeuw liggen.
Bij panelen op beugels ligt er een frame met randen en een luchtspleet onder het paneel. Sneeuw kan aan de randen blijven hangen, maar de warmte die van onderaf via het dak naar boven lekt, warmt de ruimte onder het paneel enigszins op en versnelt het wegglijden aan de randen. Bij een felsbaan met cellen in het vlak zelf is er geen frame en geen spleet. Het oppervlak is een doorlopend, glad stalen vlak zonder onderbrekingen, en dat vlak gedraagt zich bij sneeuwval anders dan een dak met opgelegde panelen. Zonder de warmteopbouw van een luchtspleet, en zonder instraling op het noorden om de bovenlaag te laten smelten, blijft de sneeuw langer liggen dan op eenzelfde vlak op het zuiden. De gladheid van het stalen oppervlak zorgt er wel voor dat de sneeuw, als hij eenmaal begint te bewegen, in één keer en over de volle breedte van de baan naar beneden kan glijden, zonder her en der aan randen te blijven haken.
Dat een pak sneeuw op een gegeven moment in zijn geheel van het vlak schuift, is iets om in het ontwerp mee te nemen, los van waar het dakvlak op oriënteert. Op een noordvlak gebeurt dat moment meestal later in het seizoen dan op een zuid of westvlak, en vaak pas bij een aaneengesloten periode van dooi in plaats van bij elke korte opwarming tussendoor. Wanneer het gebeurt, komt het gewicht in één keer op de goot terecht in plaats van geleidelijk. Een goot en de bevestiging daarvan moeten daarop berekend zijn, en de plek waar de sneeuw neerkomt, onder de druiplijn, moet vrij zijn of beschermd worden als daar een pad, een terras of een ingang ligt. Dat geldt voor een felsdak met of zonder cellen in het vlak; de cellen veranderen niets aan hoe het dak de sneeuw laat glijden, want de laag waarin ze verwerkt zijn ligt vlak in het stalen oppervlak en steekt nergens boven uit.
De eerlijke kant van een noordvlak is dat de opbrengst er structureel laag is, sneeuw of geen sneeuw. Een noordvlak krijgt op jaarbasis veel minder directe zon dan een zuid, oost of westvlak, en in de winter, wanneer sneeuw sowieso al voor uitval zorgt, is er ook op een heldere dag weinig te oogsten. Dat brengt een andere vraag naar voren dan bij een zuidvlak: heeft het zin om op dit vlak cellen te leggen, of ligt het geld beter op een ander dakvlak van hetzelfde gebouw. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen betaal je voor de opwekking in het materiaal van de baan zelf. Op een vlak dat weinig opbrengt, weegt die investering minder snel op tegen wat het oplevert dan op een vlak dat wel goed ligt.
Omdat de cellen mat en donker zijn en op dezelfde lijn liggen als de banen ernaast, is er geen verschil in aanzicht tussen een felsbaan met cellen en een baan zonder. Dat betekent dat je op een noordvlak kunt kiezen voor gewone felsbanen zonder cellen, zonder dat het dak er anders uitziet. De opwekking komt dan te liggen op de vlakken die er wel voor lenen, zuid, oost of west, en het noordvlak wordt gewoon dak. Voor een architect of aannemer die het hele dak in één materiaal en één lijn wil houden, is dat vaak de nuchtere uitkomst: het noordvlak doet mee in het beeld, niet in de opbrengst.
De conclusie dat een noordvlak beter zonder cellen blijft, gaat niet in alle gevallen op. Op een plat of heel flauw hellend dak, waar het onderscheid tussen noord en zuid veel kleiner is omdat er weinig richting in het vlak zit, telt oriëntatie minder zwaar en kan het wel lonen om het hele dakvlak met cellen uit te voeren. Ook bij een gebogen dak of een dak met een lage helling naar het noorden kan de hoek zo klein zijn dat het verschil met een zuidgeoriënteerd vlak beperkt blijft. En op een gebouw waar het noordvlak toevallig het enige onbeschaduwde vlak is, omdat het zuidvlak grotendeels in de schaduw van een naastgelegen gebouw of een boom ligt, kan een minder gunstige oriëntatie alsnog de beste optie zijn die er is. In die gevallen is het niet de kaart van de wereldrichting die de doorslag geeft, maar de tekening van het gebouw zelf.
Omdat de bevestiging van een felsbaan met cellen dezelfde klemverbinding onder de fels gebruikt als een baan zonder cellen, verandert er niets aan de detaillering van goot, nok of doorvoer wanneer je op een noordvlak voor gewone banen kiest en op een zuidvlak voor banen met cellen. De bekabeling van de vlakken met cellen loopt naar binnen zoals bij elk ander vlak, los van de banen op het noordvlak die geen kabel nodig hebben. Voor de aannemer is het praktisch: het noordvlak wordt gelegd als een gewoon stalen dak, zonder rekening te houden met stroomkabels of aansluitpunten, en dat scheelt in de uitvoering.
Of een noordvlak wel of niet met cellen wordt uitgevoerd, is geen keuze die op gevoel gemaakt moet worden. Op tekening is te zien hoe de vlakken van een dak liggen, hoeveel helling het noordvlak heeft en of er schaduw van andere bouwdelen op valt. Klikzink rekent dat door voor het specifieke dakvlak en de specifieke uitvoering, zodat blijkt of het noordvlak beter met gewone banen wordt gelegd of dat de ligging van dit gebouw een uitzondering rechtvaardigt. Dat meedenken op tekening kost niets en voorkomt dat er cellen liggen op een vlak dat ze niet nodig heeft.