Klikzink
Een dakvlak op het oosten en een dakvlak op het westen leveren geen twee keer dezelfde opbrengst als een zuiddak. Ze leveren iets anders: een piek in de ochtend op de oostkant en een piek in de late middag of avond op de westkant, met een dip rond het middaguur. Voor een woning die vooral 's ochtends en 's avonds stroom gebruikt, past die vorm vaak beter bij het eigen verbruik dan een enkele hoge piek op het zuiden. Het dagtotaal ligt meestal lager dan bij een zuidgerichte opstelling, maar dat is een ander gesprek dan de vraag die hier voorligt: welk systeem je op dat dak legt.
Die vraag staat los van de vraag welke kant het dak op ligt. Oost-west verandert de opbrengstcurve, niet de reden om voor een felsbaan met geïntegreerde cellen te kiezen of voor gewone panelen op beugels. Die reden ligt bij de staat van het dak en bij het moment waarop je toch al aan het bouwen bent. Op dat punt verschilt oost-west niet van de situatie die we in het algemeen beschrijven bij [wanneer gewone panelen beter zijn](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen).
Stel: een rijtjeswoning met een zadeldak, oost-west georiënteerd, dakbedekking van rond de tien jaar oud en in goede staat. De eigenaar wil stroom opwekken op beide vlakken, om die ochtend- en avondpiek te benutten. In die situatie is er geen enkele reden om het dak open te breken voor een felsbaan met cellen erin. Er ligt namelijk al een dak dat nog jaren meekan. Panelen op beugels, op de bestaande dakbedekking, doen precies wat nodig is: stroom opwekken op oost en op west, zonder dat er iets aan de onderliggende constructie verandert.
De felsbaan met geïntegreerde cellen is duurder per wattpiek dan een paneel op beugels, en dat verschil betaal je alleen terug als je sowieso al bezig was met het dak. Ligt er een goed dak, dan geldt dat argument niet. Je zou dan betalen voor een nieuwe dakbedekking die je niet nodig hebt, om er cellen in te krijgen die je net zo goed op de oude bedekking had kunnen leggen.
Er is een situatie waarin oost-west de knoop juist naar de felsbaan toe trekt, en die situatie heeft niets te maken met opbrengst per vierkante meter, maar met wat er met het dak zelf gebeurt. Een oost-west kap wordt vaak gebruikt bij woningen met een lange nokrichting noord-zuid, en dat type dak wordt bij nieuwbouw of bij een grondige renovatie regelmatig in één keer belegd met een felsdak, omdat de vorm zich daar goed voor leent. Als dat toch de keuze is, dan verandert de vraag. Je legt dan geen paneel bovenop een dak dat er al lag; je bepaalt hoe het nieuwe dak wordt opgebouwd, en dan kun je de opwekking meteen in de dakbedekking zelf leggen in plaats van er als tweede laag boven te bouwen.
In dat geval betaal je voor het dak en voor de opwekking in dezelfde bouwstroom. Er komt geen tweede constructie boven het dakvlak, geen beugels, geen doorboringen voor bevestiging, en het aanzicht blijft één rustig vlak in dezelfde matte kleur op oost en op west. Bij een woning waar het silhouet van het dak vanaf de straat of vanaf de tuin goed te zien is, telt dat mee, vooral op twee zichtbare hellingen in plaats van één.
Bij een enkel zuiddak is er meestal maar één vlak waar de discussie over speelt. Bij oost-west liggen er twee, en die twee vlakken kun je verschillend behandelen. Denkbaar is dat het westvlak, dat door weer en wind meer te verduren heeft en vaker zichtbaar is vanaf de tuinzijde, wordt uitgevoerd als felsbaan met cellen, terwijl het oostvlak, minder in het zicht en aan de straatzijde, met gewone panelen op beugels wordt belegd op een bestaande of nieuwe onderlaag. Dat soort gemengde oplossingen komt voor zodra de twee dakvlakken niet aan dezelfde eisen moeten voldoen.
Het aantal banen en de maat van het dakvlak spelen hier ook een rol. Oost-west daken zijn vaak minder diep dan een enkel zuiddak met een grote onderbroken vlakte, en dat betekent kortere felsbanen met minder kans op schaduw van bijvoorbeeld een dakkapel of een schoorsteen die op één vlak valt. Waar die schaduw wel voorkomt, is het verstandig om per vlak apart te kijken hoe de bekabeling wordt weggewerkt, zoals ook wordt toegelicht bij [de aansluiting op de nok](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen/zadeldak), en te bepalen of het zin heeft om het beschaduwde deel gewoon over te slaan.
Een praktisch punt dat bij oost-west vaak wordt vergeten: twee dakvlakken betekent twee keer onderhoud, twee keer een kans op vervuiling door bijvoorbeeld overhangend groen, en bij panelen op beugels twee keer een schaduwrand en een luchtspleet waar vuil kan blijven liggen. Bij een felsbaan met geïntegreerde cellen ligt het vlak strak en zonder opstaande randen, wat schoonmaken eenvoudiger maakt, maar dat voordeel wordt pas relevant als je toch al voor die uitvoering kiest vanwege de bouwsituatie. Het is geen zelfstandige reden om een goed bestaand dak open te breken.
Voor oost-west geldt dus geen aparte regel die losstaat van de rest van dit verhaal. De vraag blijft: is er een goed dak dat nog jaren meekan, of ben je toch bezig met vervangen of nieuw bouwen. Bij een bestaand, gezond dak op oost en west is een paneel op beugels de nuchtere keuze, en dat geldt voor elk van de twee vlakken afzonderlijk. Bij nieuwbouw of bij een dak dat toch al aan vervanging toe is, verdient het de moeite om voor beide vlakken, of voor het meest zichtbare vlak, te kijken wat een felsbaan met geïntegreerde cellen kost tegenover een nieuwe dakbedekking met panelen erop. Die berekening hangt af van de exacte maat en helling van elk vlak, en dat rekenen wij uit op tekening, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn.