Klikzink
Een zuiddak is voor zonnestroom de gemakkelijkste ligging die er is. De zon staat er het grootste deel van de dag min of meer haaks op, het dagtotaal is hoger dan op elke andere oriëntatie en de piek van de opwekking valt midden op de dag. Voor wie vooral wil dat een dak veel stroom levert, is dit de plek waar dat het makkelijkst lukt. En precies daarom is het zuiddak vaak de plek waar gewone panelen op beugels de betere keuze zijn, niet de felsbaan met geïntegreerde cellen die wij maken.
Dat is geen rare uitkomst voor een leverancier van dat laatste product. Het is de eerlijke uitkomst. Onze felsbanen met zonnecellen kosten per wattpiek meer dan panelen op beugels, en dat verschil betaalt zich alleen uit als er nog iets anders gebeurt: het dak wordt toch vervangen, of het is nieuwbouw. Dan betaalt u één keer voor dak en opwekking samen, en is de meerprijs geen extra kostenpost maar het verschil tussen twee manieren om aan een dak te komen. Ligt er al een goed dak, van tien jaar oud, met nog jaren levensduur voor de boeg, dan is er geen reden om dat eraf te halen voor zonnecellen die in het dakvlak zitten. Dan legt u panelen op beugels op het bestaande dak en houdt u het verschil in de zak.
Op oost, west of een plat dak is de opbrengst per vierkante meter al lager, en daar wegen andere dingen, zoals aanzicht of het ontbreken van doorboringen, eerder op tegen het verschil in kosten. Op het zuiden is dat verschil in opbrengst juist het grootst, en dus is het argument om voor gewone panelen te kiezen daar het sterkst. Een vierkante meter zuiddak levert simpelweg meer wattpiek op dan diezelfde vierkante meter op een andere oriëntatie, met welk product dan ook. Bij een gelijk dakvlak en een gelijke investering is de opbrengst per euro op het zuiden het hoogst te krijgen met het product dat het laagste bedrag per wattpiek kost. Dat is bij een bestaand, goed dak vrijwel altijd het paneel op beugels.
Er is een praktisch voorbeeld dat dit goed laat zien. Een vrijstaande woning met een zadeldak, de zuidzijde vrij van schaduw, het dak twaalf jaar oud en in prima staat. De eigenaar wil zonnestroom en heeft de keuze tussen panelen op beugels tegen de bestaande dakbedekking, of het dak vervangen door felsbanen met geïntegreerde cellen. Er is niets aan het dak dat vervanging nodig maakt. In die situatie is er geen goede reden om het dak eraf te halen. De investering in een nieuw dak zou dan volledig op het conto van de zonnestroom komen, en dat is een rekening die niet klopt zolang het oude dak nog meekan. Panelen op beugels leveren hier de stroom, tegen de laagste kosten per wattpiek, zonder dat er een dak wordt weggegooid dat nog niet aan vervanging toe is.
Het beeld verandert zodra het dak zelf de aanleiding is. Stel dezelfde woning, maar het dak is vijfendertig jaar oud, de coating is op, er zit hier en daar lekkage en de eigenaar had toch al besloten het dak te laten vervangen. Dan is de vraag niet meer dak of geen dak, die vervanging staat vast, maar wat er op dat nieuwe dak komt. Nu is de vergelijking niet meer felsbaan tegenover bestaand dak plus paneel, maar nieuw dak plus paneel op beugels tegenover nieuw dak met de cellen er al in. Het verschil in kosten wordt dan veel kleiner, omdat het dak er in beide gevallen komt te liggen. In die situatie kan de felsbaan met geïntegreerde zonnecellen, ook op het zuiden, een reële optie zijn: geen tweede laag boven het dak, geen doorboringen voor bevestiging, een strak vlak zonder beugels of schaduwrand. Het is dan geen kwestie meer van meer of minder opbrengst per wattpiek, maar van wat er verder nog meespeelt: aanzicht, welstand, het ontbreken van bevestigingsmateriaal dat op termijn onderhoud vraagt.
Hetzelfde geldt voor nieuwbouw. Wie een zuidgericht dakvlak vanaf de tekentafel ontwerpt, kiest niet tussen een dak weghalen of laten liggen, want er is nog geen dak. Daar is de vergelijking zuiverder: het ene dak, met de cellen er al in verwerkt op de plek waar toch een felsbaan zou liggen, tegenover het andere dak plus een set panelen erop. Op het zuiden is de opbrengst per wattpiek met losse panelen op beugels dan nog steeds hoger, dat verandert de ligging niet. Maar het verschil in totale kosten tussen de twee oplossingen is bij nieuwbouw kleiner dan bij een dak dat nog jaren meekan, omdat de dakbedekking er in beide varianten toch moet komen.
Wat er niet in dit verhaal verandert, is de opbrengst zelf. Het zuiden blijft het zuiden: de hoogste dagopbrengst, de piek rond het middaguur, weinig gevoeligheid voor een klein hellingsverschil zolang de helling redelijk is. Dat maakt het zuiden ook de plek waar het wél de moeite loont om te kijken naar wanneer die stroom gebruikt wordt. Bij een piek op de middag past die opwekking goed bij een bedrijfspand met dagbezetting, minder vanzelfsprekend bij een woonhuis waar het verbruik vooral 's ochtends en 's avonds hoger ligt. Dat is een vraag die los staat van het gekozen product, panelen op beugels of felsbaan met cellen leveren allebei stroom volgens hetzelfde patroon, alleen in een andere verhouding tot de investering.
Wattpiek per vierkante meter, rendement en terugverdientijd verschillen per uitvoering en per dakvlak, en die getallen zetten wij niet los op deze pagina. Wat wel vaststaat, is de vraag die telt bij een zuiddak: is dit dak aan vervanging toe, of ligt er nog een goed dak dat gewoon een paneel op beugels aankan? Bij een bestaand dak van pak weg tien jaar oud is dat laatste vrijwel altijd de nuchtere keuze. Bij vervanging of nieuwbouw wordt de rekensom anders, en dan is een felsbaan met geïntegreerde cellen op het zuiden een serieuze optie om naast panelen op beugels te leggen. Voor die vergelijking, met de daadwerkelijke afmetingen van uw dakvlak, rekent Klikzink het door op tekening. Dat kost niets, en het geeft een eerlijker antwoord dan een algemene regel over het zuiden kan geven.