Wanneer gewone panelen beter zijn op het noorden

Een dakvlak op het noorden krijgt geen directe zon behalve vroeg en laat op de dag in de zomer, en het grootste deel van het jaar valt er alleen diffuus licht op. Dat geldt voor elk soort zonnecel, of die nu los op beugels staat of in het dakvlak zelf is verwerkt. De ligging bepaalt de opbrengst, niet het type paneel. Op deze pagina gaat het over de vraag of het dan nog zin heeft om zo'n vlak met felsbanen met geïntegreerde cellen uit te voeren, of dat een ander antwoord voor de hand ligt.

Bij een nieuw dak of een dak dat toch vervangen wordt, ligt de vraag genuanceerder dan bij een bestaand dak. Op het zuiden of op oost en west, zoals wij uitleggen bij [wanneer gewone panelen beter zijn op het zuiden](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen/op-het-zuiden), is de afweging tussen dak-met-cellen en paneel-op-dak vooral een kwestie van uitstraling en bouwkundige eenvoud, omdat de opbrengst op beide vlakken de moeite waard is. Op het noorden verschuift die afweging. De opbrengst is er sowieso laag, en dan wordt de vraag scherper of je het geld dat een felsbaan met cellen meer kost dan een felsbaan zonder cellen, wel terugziet in wat dat vlak oplevert.

Het antwoord daarop is nee, in de meeste gevallen. Een baan zonder cellen kost minder dan een baan met cellen, en op het noorden is het verschil in opbrengst tussen die twee klein. Op zuid of west kan een paar honderd wattpiek per dag in de zomer al snel oplopen; op noord blijft dat een fractie daarvan, verspreid over veel minder uren met genoeg licht. Wie op dat vlak toch stroom wil opwekken, komt dan bij een andere vraag terecht: is het de moeite waard om daar iets op te wekken, of voer je dat vlak gewoon uit als dak en zoek je de opwekking elders op het gebouw.

Bij een zadeldak of een schilddak is die keuze concreet te maken, omdat het gebouw meestal ook een zuid- of westvlak heeft dat wel goed ligt. Bij een zadeldak, zoals behandeld bij [wanneer gewone panelen beter zijn op een zadeldak](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen/zadeldak), is de gangbare oplossing dan om het zuidvlak of het westvlak vol te leggen of vol te felsen, en het noordvlak gewoon dicht te maken met banen zonder cellen. Dat scheelt in aanschaf en het scheelt niet noemenswaardig in opbrengst, omdat dat vlak toch weinig had bijgedragen.

Waar het anders ligt is bij een schilddak of een gebogen dak waar het noordvlak zichtbaar is vanaf de straat of vanaf een naburig gebouw, en waar de opdrachtgever één doorlopend beeld wil zonder onderbreking tussen vlakken met en zonder cellen. Dat is een esthetische reden, geen opbrengstreden, en die is net zo geldig. Bij een gebogen dak, zoals uitgewerkt bij [wanneer gewone panelen beter zijn op een gebogen dak](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen/gebogen-dak), speelt hetzelfde: de vorm van het dak bepaalt vaak al of gewone panelen praktisch inpasbaar zijn, en dat wegen wij mee naast de ligging.

Een paneel op beugels heeft op het noorden een ander voordeel dat niet met opbrengst te maken heeft, maar met vervangbaarheid. Een los paneel dat op een bestaand dak van tien jaar oud wordt gelegd, kan zonder het dak open te breken worden verwijderd als het gebouw van functie verandert of als er ooit toch voor een ander systeem gekozen wordt. Een felsbaan met cellen is onderdeel van de dakbedekking zelf; die vervang je niet los. Op een vlak met weinig opbrengst is dat een extra argument om voor het eenvoudige en omkeerbare antwoord te kiezen: een gewoon paneel op beugels, op een dak dat toch al goed is.

Omgekeerd geldt: als het hele dak, inclusief het noordvlak, sowieso vervangen wordt omdat het dakbeschot aan het einde van zijn levensduur is of omdat het een nieuwbouwproject is, dan verandert de rekening niet wezenlijk door de ligging maar door de vraag of je op dat vlak überhaupt cellen wilt. Je betaalt dan toch voor een nieuwe felsbaan op dat vlak, met of zonder cellen. Het prijsverschil tussen een baan met cellen en een baan zonder is in dat geval het enige dat je afweegt, niet de kosten van een volledig nieuw montagesysteem zoals bij een bestaand dak.

Er is nog een praktische kant die vaak wordt vergeten: bekabeling en aansluiting. Op een noordvlak met weinig opbrengst is het onhandig om daar toch een aparte string en een eigen omvormeraansluiting voor aan te leggen als de meeropbrengst de moeite van het bekabelen niet loont. Bij een dakvlak dat wel meedoet in de opwekking loopt die bekabeling vanzelf mee met de rest van het systeem, zoals wij toelichten bij de aansluiting op de nok en bij de doorvoer naar binnen. Op een vlak dat nauwelijks bijdraagt, is dat een extra aansluitpunt voor weinig stroom, en dat weegt mee in het advies om dat vlak dan liever leeg te laten of met gewone banen uit te voeren.

Het verschil tussen een felsbaan met cellen en een gewone felsbaan is in het zicht nihil: dezelfde matte donkere kleur, dezelfde lijnen, dezelfde fels. Dat betekent dat een noordvlak zonder cellen naast een zuidvlak met cellen niet opvalt als een ander soort dak. Wie dus voor uniformiteit in aanschaf kiest, hoeft daarvoor niet in te leveren op uniformiteit in uitstraling. Dat onderscheidt deze oplossing van een systeem waarbij panelen los boven het dakvlak liggen: daar is op het noordvlak zonder panelen wél te zien dat er iets anders ligt dan op het vlak met panelen ernaast, zoals te lezen is bij de vergelijking met [panelen op beugels](/dakstroom/wanneer-gewone-panelen/tegenover-panelen-op-beugels).

De conclusie voor een noordvlak is dus tweeledig. Gaat het om een bestaand, goed dak van een jaar of tien, dan is een los paneel op beugels op een ander, beter georiënteerd vlak de logische keuze, en laat je het noordvlak met rust. Wordt het hele dak vervangen of nieuw gebouwd, dan is de vraag niet meer of je op het noorden weinig opbrengst hebt, dat staat vast, maar of je daar bewust voor uniform uiterlijk kiest en het prijsverschil daarvoor accepteert, of dat je dat vlak zonder cellen uitvoert omdat de meeropbrengst het verschil niet goedmaakt. Beide zijn redelijke keuzes; welke van de twee bij een concreet dak past, rekenen wij uit op tekening, met de werkelijke hoek, oriëntatie en omliggende bebouwing van dat vlak erbij.