Klikzink
Bij nieuwbouw van een woonhuis is er geen bestaand dak dat je moet ontzien, geen oude bedekking die eerst weg moet, geen knagen over de vraag of het dak nog tien jaar meegaat. Het dak wordt sowieso gemaakt. De vraag is niet of er een felsbaan of een pannendak komt en of er dan nog panelen bovenop moeten, maar hoe je in één bouwfase een dakvlak neerlegt dat meteen ook stroom opwekt.
Dat is precies de situatie waarin solarfels het meest oplevert voor wat het kost. Je betaalt namelijk niet een dak plus een set panelen erbovenop met bijbehorende bevestiging, bekabeling en montage-uren. Je betaalt het verschil tussen een gewone felsbaan en een felsbaan met cellen erin. Bij een verbouwing of renovatie moet je vaak twee klussen na elkaar plannen: eerst het dak, dan de panelen, met twee keer steigerwerk en twee keer een aannemer op het dak. Bij nieuwbouw valt die knip weg. Eén dakdekker, één planning, één afwerking.
Wat dat concreet betekent voor de bouwbegroting durven we niet in een getal te vangen. Het verschil tussen een felsbaan zonder en met cellen hangt af van de oppervlakte, de oriëntatie van het dakvlak en het aantal banen dat je met cellen uitvoert tegenover het aantal blinde banen ernaast. Dat rekenen we uit op tekening, niet op een website. Wat we wel kunnen zeggen: hoe eerder in het ontwerpproces je dit meeneemt, hoe minder het je kost, omdat de architect dan meteen rekening houdt met dakhelling, oriëntatie en de plek van de meterkast in plaats van dat er achteraf gaten geboord moeten worden voor kabeldoorvoeren die niet waren voorzien.
Neem een doorsnee eengezinswoning met een zadeldak, geen bijzondere vorm, geen dakkapellen die het vlak versnipperen. Een dakvlak van pak weg dertig tot veertig vierkante meter aan de zuidzijde is voor dit soort woningen niet ongewoon. Dat is genoeg om een deel van de felsbanen met cellen uit te voeren zonder dat het hele dak eruit hoeft te bestaan. Je kunt de banen met cellen bijvoorbeeld concentreren op het zuid- of zuidwestgerichte vlak en de banen op het noordvlak blind uitvoeren, simpelweg omdat daar toch weinig opbrengst te halen is.
Het interessante bij een woonhuis is niet alleen hoeveel er wordt opgewekt, maar wanneer. Een gemiddeld huishouden verbruikt vooral 's ochtends vroeg en 's avonds: koffie zetten, douchen, de wasmachine aan, 's avonds koken en de verwarming die aanslaat als de zon wegvalt. De zon zelf doet het tegenovergestelde: die levert het meest midden op de dag, precies het moment waarop er in een gewoon woonhuis met werkende bewoners relatief weinig wordt afgenomen. Dat gat tussen wanneer de stroom wordt opgewekt en wanneer hij wordt gebruikt, bepaalt wat er met die middagstroom gebeurt: die gaat naar het net, eventueel naar een accu als die er is, of naar apparaten die je bewust op de zon laat meelopen, zoals een boiler of een laadpaal overdag. Dat is geen probleem van de felsbaan, dat is een kwestie van hoe het huis is ingericht op het gebruik van stroom, en dat geldt voor elk soort paneel op elk soort dak. Het is wel iets om in het ontwerp mee te nemen: een thuisaccu of een slimme meterkast wordt bij nieuwbouw makkelijker ingepland dan achteraf ingebouwd.
Een nuance die we niet willen wegpoetsen: als je nu een prima dak hebt dat nog jaren meegaat, is solarfels vrijwel nooit de goede keuze. Je zou dan een dak vervangen dat niet aan vervanging toe is, alleen om de opwekking in het dakvlak zelf te krijgen. Dat is duurder per opgewekte wattpiek dan gewone panelen op beugels, en dat verschil compenseer je niet door de esthetiek of het ontbreken van doorboringen. In die situatie is een paneel op beugels op het bestaande dak de nuchtere keuze: het dak blijft zoals het is, de panelen gaan erbovenop, en je wacht met de felsbaan tot het dak zelf aan vervanging toe is of tot je toch nieuw bouwt.
Bij nieuwbouw valt die afweging weg omdat het dak er sowieso komt. De vraag wordt dan niet meer of je een dak vervangt om panelen te kunnen plaatsen, maar of je bij het bouwen van dat ene dak de opwekking meteen in het materiaal zelf legt. Dat is een andere vraag, met een ander antwoord.
In de praktijk werkt het zo dat de aannemer of architect het dakvlak aanlevert zoals gepland: de hellingshoek, de oriëntatie, de plaats van eventuele dakramen of doorvoeren voor ventilatie. Op basis daarvan bepalen wij welke banen met cellen worden uitgevoerd en welke blind blijven, en hoe de bekabeling het dakvlak verlaat richting de meterkast. Omdat de banen op onze eigen walsmachines op maat worden gemaakt, past de levering op de exacte maten van dat dakvlak, in plaats van dat er op de bouwplaats gepast en bijgesneden moet worden.
Dat meedenken op tekening, nog voor er iets besteld is, kost niets. Voor een architect betekent dat dat je het dakontwerp niet twee keer hoeft te maken: één keer voor het dak en dan nog een keer om te kijken waar de panelen kunnen. Voor een aannemer betekent het dat de planning simpel blijft, één dakdekkersploeg, één keer afwerken, geen tweede bouwstroom voor de zonnepanelen die maanden later nog moet worden ingepland.
Voor de bewoner van het uiteindelijke huis verandert er in het dagelijks gebruik weinig ten opzichte van een dak met panelen erop, behalve dat er op het dak niets zichtbaar is opgetild. De felsbanen met cellen liggen in dezelfde matte, donkere kleur en op dezelfde lijn als de banen zonder cellen. Van de grond af aan is voor de meeste mensen niet te zien welke banen wel en welke geen cellen bevatten. Voor een nieuwbouwwoning waarbij de architect bewust heeft gekozen voor een strak, rustig dakvlak zonder opgetilde platen is dat vaak precies het punt: de opwekking zit in het dak, niet op het dak.
De vraag die overblijft, is er dus niet een van techniek maar van timing. Wordt er een dak gebouwd, of wordt een bestaand dak alleen aangevuld met panelen? Bij nieuwbouw is het antwoord meestal helder, en is dit het moment waarop dak en opwekking voor het eerst en voor het laatst in één keer worden aangelegd. Stuur ons de daktekening en de oriëntatie van het dakvlak, dan rekenen we door wat het verschil in kosten precies is voor die specifieke woning.